gen7.doc

(1060 KB) Pobierz
GENETETYKA (prelekcja 7)

GENETYKA (prelekcja 7)

 

INTELIGENCJA TO:

→      zdolność dostosowywania się naszego umysłu do zaistniałej sytuacji (psychofizjonomia);

→      ogólna zdolność adaptacji do nowych warunków i wykonywania nowych zadań (W. Stern);

→      zdolność uczenia się (G. Ferguson);

→      dostrzeganie zależności i relacji (Ch. Spearman);

→      konstrukt teoretyczny odnoszący się do względnie stałych warunków wewnętrznych człowieka, determinujących efektywność działań, wymagających procesów poznawczych; warunki te kształtują się w wyniku interakcji genotypu, środowiska i własnej aktywności człowieka (J. Strelau);

 

INTELIGENCJA WG RAYMONDA B. CATTELLA:

→      płynna – zależy od struktury i funkcji mózgu, które warunkują: koncentrację uwagi, szybkie kojarzenie, tempo pracy umysłowej;

¬      ujawnia się głównie w rozwiązywaniu testów bezsłownych;

¬      poziom najwyższy w wieku 18-21 lat, spada w konsekwencji starzenia się mózgu;

→      skrystalizowana – rozwija się na bazie inteligencji płynnej, w wyniku uczenia się i nabywania doświadczenia (rozumienie zdań, wykrywanie analogii, definiowanie znaczenia słów);

¬      zdefiniowana kulturowo, rozwija się do wieku starczego;

 

* istnieją dwa podstawowe czynniki zdolności ogólnych człowieka;

 

ILORAZ INTELIGENCJI IQ – MIARA INTELIGENCJI (ZDOLNOŚCI UMYSŁOWYCH):

→      dzieci:

¬      iloraz wieku umysłowego do wieku życia, x100;

¬      wskaźnik oceniający zaawansowanie rozwoju umysłowego;

→      dorośli:

¬      iloraz inteligencji tzw. dewiacyjny;

 

DEWIACYJNY ILORAZ INTELIGENCJI – DAVID WECHSLER:

→      oznaczamy w skali, w której wynik przeciętny dla danej populacji umownie = 100, a odchylenie standardowe od przeciętnej wynosi umownie 15;

→      tak obliczony wskaźnik matematyczny nie jest ilorazem, ale w dalszym ciągu pozawala ocenić poziom intelektualny jednostki na tle całej populacji;

 

SKALA INTELIGENCJI WECHSLERA:

→      składa się z 11 testów;

→      6 słownych: wiadomości, rozumienie, arytmetyka, powtarzanie liczb, podobieństwa, słownik;

→      5 bezsłownych: porządkowanie obrazków, braki w obrazkach, układanki, klocki, symbole cyfr;

 

DERMATOGLIFY – LINIE PAPILARNE:

→      charakterystyczny układ naskórkowych listewek, między którymi występują bruzdy, w szczególności na opuszkach palców rąk, ale także na wewnętrznej powierzchni dłoni i placach stóp;

→      występują u człowieka i innych naczelnych;

→      listewki spełniają funkcje czuciowe w organizmie oraz mechaniczne;

→      rozwijają się u człowieka w 13-19 tygodniu życia płodowego;

→      pod koniec 6 miesiąca życia płodu są już ukształtowane;

 

3 PRAWA FRANCISA GALTONA:

→      linie papilarne są:

¬      indywidualne – różne nawet u bliźniąt jednojajowych;

¬      niezmienne;

¬      niezniszczalne;

 

→      w czasie procesu rozwoju następuje rozrastanie linii; zwiększanie długości, wysokości, szerokości bez naruszania proporcji budowy listewek;

→      prawdopodobieństwo napotkania osoby z takimi samymi liniami papilarnymi wynosi 1:64.000.000.000 (miliardów);

→      daktylogram – obraz linii papilarnych (dermatoglifów) na papierze;

→      układ linii papilarnych uwarunkowany jest prawdopodobnie przez 3 pary genów współdziałających, zlokalizowanych na różnych chromosomach;

→      wzór linii – dziedziczy się jako cecha jakościowa;

→      liczba listewek skórnych dziedziczy się jako cecha ilościowa;

→      układ linii papilarnych modyfikowany jest przez czynniki środowiska wewnętrznego ustroju, stąd wynikają różnice wzoru papilarnego odpowiadających sobie palców dłoni lewej i prawej;

 

WZORY LINII PAPILARNYCH:



 

→      łukowy (Arch) bezdeltowy;

 

 



 

→      pętlicowy (Loop) jednodeltowy;

 

 



 

→      wirowy (Whorl) dwodeltowy;

 

 

 

* minutie – dodatkowe elementy wzoru linii papilarnych;

 

 

 

 

DELTA = trójramiennik = trójpromiennik – element klasyfikacyjny rysunku linii papilarnych;



→      rozwidlona (na skutek rozwidlenia jednej linii);

 



 

→      typowa (na skutek rozwidlenia dwóch biegnących obok siebie linii);

 

WYZNACZNIKI:

→      linia Galtona – łączy środek wzoru ze środkiem delty;

→      indeks RC – liczba linii papilarnych przeciętych przez linię Galtona;

→      indeks TRC - suma indeksów RC;



 

 

ß linia Galtona

 

 

 

 

 

2 indeksy dla RC, ale w TRC uwzględniamy tylko RC wyższe

dla wzoru wirowego:

    

indeks RC1 = (…)

indeks RC2 = (…)

 

 

zespół Downa

prawidłowy (46,XX/46,XY)

pętlice łokciowe

>82%

~65%

bruzda poprzeczna

50-70%

~1%

 

zespół Turnera

prawidłowy (46,XX/46,XY)

podwyższony TRC

~165

♂ - 146  ♀ - 129

→      w zespole Turnera – przewaga wzorów wirowych;

 

PRAWA SNELLA:

→      przeszczepy tkanek nowotworowych i skóry u szczepów myszy;

→      założenia: antygeny transplantacyjne są warunkowane przez parę genów kodominujących H, h;

 

PRZESZCZEPY PRZYJMOWANE PRZEZ BIORCĘ:

I)        autogeniczny (biorca = dawca)

II)     izogeniczny (dawca i biorca tacy sami genetycznie):

   

III)  allogeniczny – ten sam gatunek, ale inny genotyp (odrzucany przez biorcę):

     

np. nerek; przeciwdziałanie odrzuceniu przeszczepu:

¬      szukanie najlepszego dawcy (rodzina) - gdy biorca i dawca są spokrewnieni – część antygenów na pewno będzie wspólna;

¬      poddanie immunosupresji;

IV)   przeszczep od rodziców (linia czysta), różniących się antygenami transplantacyjnymi, są przyjmowane przez potomstwo (mieszańce) tych rodziców:

 

V)      przeszczepy od potomstwa (mieszańców) są przyjmowane przez takich samych osobników, ALE odrzucane przez rodziców:

   

* warunkiem przyjęcia przeszczepu jest brak sprzeczności między antygenami transplantacyjnymi biorcy i dawcy;

 

GvHR (GRAFT VERSUS HOST REACTION):

→      reakcja przeszczep przeciw gospodarzowi;

→      np. przeszczep allogeniczny szpiku kostnego;

→      reakcje ze strony komórek przeszczepu na antygeny transplantacyjne biorcy;

→      po transplantacji komórek macierzystych z krwi obwodowej – rekacja GvHR na skórze ramienia;

...
Zgłoś jeśli naruszono regulamin