Prelekcja do ćw. 2 Czynniki abiotyczne W ekosystemie rozwój istot żywych ograniczony jest przez abiotyczne (nieożywione) oraz biotyczne (ożywione) czynniki środowiskowe. Prawidłowe czynności organizmu możliwe są tylko w określonym przedziale natężeń (zasada tolerancji Schelforda 1910: „Możliwość bytowania ogranizmów w środowisku określają minima i maksima danego czynnika”) W oparciu o prawo Liebiga: „Możliwość wzrostu i rozwoju organizmów określa czynnik, którego wartość jest minimalna w stosunku do zapotrzebowań” Tolerancja organizmu względem tego samego czynnika może być różna w zależności od wieku i płci, może ulegać zmianom w zależności od natężenia pozostałych czynników środowiska. Standardy jakości żywności pod względem zawartości (...) Dla związków chemicznych obecnych w żywności WHO i FAO opracowały nazwy dopuszczalnego dziennego pobrania (w mg na kilogram masy ciała) (ADI) ADI- dopuszczalne dzienne pobranie substancji szkodliwej, które nie wywoła ujemnych skutków zdrowotnych. Maksymalna ilośc substancji (w mg/kg), która pobierana vodziennie w ciągu calego życia nie okaże się według prawdopodobieństwa szkodliwa dla zdrowia. Wartość ADI uzyskuje się na podstawie badań na zwierzętach 1. wyznacza się maksymalny poziom nieobserwowanego efektu NOEL (to ilość substancji, k™ora może być przyjmowana przez zwierzęta bez ich narażania) 2. przeciczanie NOEL z uwzględieniem współczynnika niepewności, w celu uzyskania ADI dla człowieka współczynnik niepewności wynika z różnic między zwierzętami a człowiekiem (długość życia, powierzchnia ciała, przepływ krwi przez wątrobę itd.), zmienności osobniczej, ieku, sposobu odżywiania aby uniemożliwić przekroczenie dawek dziennych ADI ustala się dla substancji maksymalne granice obecności w poszczególnych środkach spożywczych. v Organizmy mają różne zdolności przystosowawcze do zmiennych zawartości wody w środowisku oraz różną odporność na utratę wody ( u człowieka utrata 20% wody z ogranizmu powoduje śmierć, u niesporczaka- utrata 95% wody) v „zero biologiczne”- dla limfocytów 6°C, dla neuronów od 5 do 12°C v u heterotermów (poikilotermicznych) intensywność metabolizmu wzrasta wraz ze wzrostem temperatury (zgodnie z regułą van’t Hoffa) wzrost organizmów drobnoustrojowych ograniczają: q sterylizacja (niszczy drobnoustroje, zarodniki, przetrwalniki) - opalanie, wyżarznie - suche, gorące powietrze (1-3godziny) - autoklawienie (para wodna 121 - 123°C, ciśnienie 150 kPa na 30 min) - tyndalizacja (frakcjonowana pasteryzacja, 3 razy co 24 godziny) - filtracja (filtry z azotanu celulozy) - promienie jonizujące, promienie UV - czynniki chemiczne, np. tlenek etylenu, aldehyd glutarowy q dezynfekcja (niszczy tylko formu wegetatywne, a nie przetrwalniki) - pasteryzacja (temp. Między 60°C a 100°C) - gotowanie ( w 100°C przez 15-30 minut) - czynniki chemiczne, np. chloramina, chlorheksydyna, etanol, IV-rządowe związki amoniowe, aldehydy q liofilizacja – odwodnienie białek, szybkie zamrożenie w temp od -70°C do -30°C i syblimacja w próżni kryształków lodu; umożliwia długotrwałe przechowywanie białek bez zmiany właściwości biologicznych odwodnienie powoduje śmierć bądź anabiozę (np. u pierwotniaków, niesporczaków i wrotków, gdy nie niszczy się struktura koloidalna związków białkowych) niesporczaki - zwierzęta o nieustalonej pozycji systematycznej - nazywane „niedźwiedziami wodnymi” - ponad 800 gatumków żyjących w mchu, glebie, wodach słodkich i słonych - można je różnicować na podstawie charakterystycznie rzeźbionych jaj teratologia/ dysmorfologia v nauka o wadach rozwojowych v z grec. Terator to potwór v zaburzenia rozwoju embrionalnego są powodowane przez: -czynniki genetyczne -czynniki środowiskowe -inne v 7% urodzonych dzieci ma wady rozwojowe v 2% wad jest spowodowanych działaniem promieniowania, leków, czynników zakaźbych (np. wirus różyczki) zaburzenia w toku embriogenezy powodują wady rozwojowe (trwałe zmiany w budowie narządu prowadzące do zaburzeń funkcjonalnych). Ich przyczyny i mechanizmy ich powstania orazprofilaktyka to przedmiot badań teratologii wady rozwojowe: o brak narządu lub jego części (aplacja) o niedorozwój narządu (hipoplacja) o zmnirjszenie masy narządu (ipotrofia) o zwiększenie długości ciała (gigatyzm) czynniki teratogenne najbardziej działają w drugim okresie ciązy (różnicowanie listków zarodkowych i powstawanie pierwotnych narządów zarodka [organogeneza] każdy dzień rozwoju różni się od pozostałych) Najbardziej znanym przykładem działania teratogennego jest działanie kortyzolu wywołujacego rozszczep podniebienia u zarodków myszy Inhibitory protolizy glusty ludzkiej działają teratogenicznie u zarodków myszy (powodują rozszczep podniebienia, rozszczep powłok brzusznych, niewciągnięty pęcherzyk żółtkowy) Promieniowanie jonizujące może powodować mutacje w komórkach płciowych u obu płci, nie ma bezpiecznej dawki tego promieniowania. W Japonii po ataku nuklearnym na Hiroszimę wsród ciężarnych *25% poroniło, *25%dzieci zmarło w 1 roku życia *25% dzieci przyszło na świat z wadami rozwojowymi (mikrocefalia, wady umysłowe) Dzieci z chorobą embriopatii alkoholowej: o nisko osadzony nos o wygładzona rynienka nosowa o krótkie szczeliny powiekowe o cienka warga górna efekt teratogenny zależy od: § czynnika, dawki, wrażliwości organizmu, stadium rozwojowego § pierwsze 2 tygodnie po zapłodnieniu działa zasada „wszystko albo nic” (śmierć albo życie) § 3-8 tydzień to największa wrażliwośc, organogeneza § później płód- mniejsza wrażliwość (mogą jednak zajść zmiany funkcji, opóźnienie wzrostu, śmierć) do czynników chemicznych wpływających na wady wrodzone należą: - alkohol - niektóre leki (preparat talidonid – srodek przeciwwymiotny, spowodował u kobiet ciężarnych byłego RFN w latach ’60 masowe skracanie kości długich płodów) każdy lek oceniany jest pod względem wpływu na zarodek i płód. Lekarz musi poinformować pacjentkę o przeciwskazaniach dotyczących stotowania wady rozwojowe: fokomelia- brak bliższych części kończyn dolnych, skrócenie amelia –brak kończyn dwustronny rozszczep wargi syrenomelia –fuzja kończyn dolnych (zrośnięcie) ancefalia –waca cewy nerwowej (dodanie do diety kwasu foliowego obniża prawdopodobieństwo wystąpienia tej wady) wytrzeszcz oczu- brak czaszki, nisko osadzone małżowiny uszne exencefalia –niekompletne sklepienie czaszki, wystąp mózgu przepuklina rdzeniowo-oponowa przepuklina pierścienia pępkowego [ Dodano: 2006-12-17, 19:56 ] Prelekcja do ćw. 3 Interakcje biocenotyczne: v Antagonistyczne międzygatunkowe Antybioza- - Terminu tego użył po raz pierwszy Vuillemin dla określenia interakcji między bakteriami - Teraz określa się jako ANTYBIOZĘ produkcję przez bakterie lub grzyby związków chemicznych o działaniu bakteriobójczym bądź bakteriobiotycznym Antybiotyki · Pierwszym była Penicylina odkryta przez Fleminga · Kolonia grzyba Penicillum notatum na pożywce agarowej wytwarza związek hamujący wzrost bakterii Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty). Fleming izolował substancję hamującą wzrost grzyba- penicylinę · Penicylinę zastosowano w 1940 roku, potem odkryto także inne antybiotyki (np. Streptomycynaŕ produkowana przez Streptomyces griseus [bakterie promieniowców]) · Teraz lista antybiotyków jest długa Przed terapią antybiotykową wykonuje się: q Antybiogram- szczep bakterii od pacjenta sieje się na płytkę w formie „murawki”, działa się na nią różnymi antybiotykami, wybiera się ten najsilniej działający q Próba uczuleniowa Mikotoksynyŕ metabolity produkowane i wydzielane do środowiska przez grzyby mikroskopowe; aflatoksyny (grzyb Aspergillus flavus) § Aflatoksyny B1, B2, G1, G2, M1 (w orzeszkach ziemnych, ryżu, fasoli, produktach zbożowych); powodują różne problemy zdrowotne, np. marskość wątroby § Ochratoksyny- produkowane przez Penicillum sp. i Aspergillus sp., uszkadza nerki, działa rakotwórczo § Trichocetyna (T-2 toxin)- grzyby z rodziny Furanium, najbardziej toksyczne mikotoksyny, działają rakotwórczo § Zearalenon- Fusarium, ma strukturę zbliżoną do estrogenu, działa na układ rozrodczy § Fumonizyny- produkowane przez Fusarium, występuje w ziarnie i produktach zbożowych, ma znaczenie weterynaryjne (masowe zatrucia świń i koni) § Cytrynin- Aspergillus sp., Penicillum, powoduje uszkodzenie nerek, działa rozkurczowo na naczynia krwionośne Fitoncydyŕ lotne związku pochodzenia roślinnego, mają działanie bakteriobójcze, bakteriostatyczne, grzybobójcze ŕ Nadają się do leczenia górnych dróg oddechowych drogą inhalacyjną i doustną (fitoncydy w olejkach rumiankowym, miętowym, lawendowym mają silne działanie) ŕ Synergizm z antybiotykiem Fitoncydy są produkowane przez: o Czosnek- obniża poziom cholesterolu, ciśnienie krwi, zapobiega chorobom serca, zwalcza infekcje (głównie układu oddechowego), działa immunomodulująco, działa na bakterii Gram+ i Gram- o Chrzan o Cebula Phytophthora infestans - grzyb z rodziny Oomycetes, tzw. „zaraza ziemniaczana” - Niebezpieczny pasożyt ziemniaków i pomidorów - Powoduje gnicie pędów - Wytwarza mikotoksyny, które przechodzą do bulw (działają teratogennie, przede wszystkim na OUN) W częściach zielonych ziemniaka jest alkaloid Solania który powoduje ciężkie zatrucia u ludzi ( ból głowy, wymioty, nudności, biegunki, krwawienia) Entomophthora muscae- grzyb z klasy Zygomycola wywołuje epizoocję u much (w owadzie rozwija się w grzybnię, która powoduje śmierć) Mucha otoczona jest białym nalotem, z ciała wydostają się trzonki z konidiami, na skrzydle widać półprzezroczyste zarodniki v Protekcjonistyczne Mutualizm- np. u porostów, współżycie glonów (fikobiont) i grzybów (mikobiont) POROSTY to pionierzy życia, zasiedlają skrajnie ubogie siedliska wrażliwe na zanieczyszczenia powietrza niektóre mają właściwości lecznicze: · Tarczownica islandzka- w gruźlicy, nieżytach żołądka, chorobie wrzodowej · Lichen pulmonarius- w chorobach płuc Mutualizm występuje także między bakteriami Rhizobium i roślinami motylkowymi Ż · W formie glebowej- kształt pałeczkowaty (forma ta wnika do włośnika korzenia · W formie bakterioidów- komórki rozgałęzione, do 10 razy większe, mają zdolność asymilacji azotu atmosferycznego Zjawisko regeneracji o Swoista interakcja między komórkami i tkankami u obrębie 1 organu o Wśród zwierząt doskonałe regeneratory to bezkręgowce (wirki, stułbiopławy, pierścienice, raki) o Ssaki mają bardzo małe możliwości regeneracyjne o Regeneracja fizjologiczna(wymiana erytrocytów, komórek nabłonkowych, odrastanie włosów i paznokci) o Regeneracja reparatywna (traumatyczna) regeneracja tkanki po uszkodzeniu, odtwarzanie utraconych narządów i) Faza procesów doraźnych- zasklepianie rany, podział komórek nabłonka ii) Faza odróżnicowania- napływ komórek wędrownych, totipote(ncyjnych?) iii) Faza (regeneracji?)- odbudowa narządu [ Dodano: 2006-12-17, 19:56 ] Prelekcja do ćw. 4 Grzyby o znaczeniu medycznym o Zygomycotina ŕ sprzężniaki o Ascomycotaŕ workowce o Basidiomycotaŕ podstawczaki Chorobotwórcze dla człowieka i zwierząt grzyby należą do wszystkich gromad; u żywiciela rozmnażają się bezpłciowo (tylko faza anamorficzna, bez fazy teleomorficznej) Candida species § Dla całej rodziny charakterystyczne pseudostrzępki, okrągłe blastospory i chlamydospory (komórki przetrwalnikowe wytwarzane w warunkach głodowych) Candida albicans · Workowiec · Kolonie kremowe, lśniące, gładkie, starsze kolonie pofałdowane · Zarodniki (blastospory) w obecności surowice krwi tworzą krótkie pseudostrzępki- tzw. „germ tubes” · Najczęstszy czynnik etiologiczny grzybic narządowych i uogólnionych Candida tropicalis · Workowiec · Kolonie kremowe lub białe, lekko lśniące, nieco wypukły środek, gładkie, w miarę starzenia pofałdowane promieniście o postrzępionym brzegu · Wykazują właściwości biochemiczne: asymilacja, fermentacja · Na podłożu Christensena nie ma zdolności rozkładania ureazy (podłoże nie zmienia barwy z żółtej na różową) Candida wywołuje: q Grzybice skóry, paznokci, błon śluzowych, jamy ustnej q Przewodu pokarmowego, narządów płciowych q Ukł oddechowego, ukł moczowo-płciowego, gałko ocznej q Mięśnia sercowego, opon mózgowych q Mogą przebiegać z kandydemia (być przenoszone przez krew) Rhodotorula rubra · Podstawczak · Kolonie czerwone/ różowe/ łososiowe, błyszczące, gładkie · Komórki wegetatywne pączkujące, cylindryczne lub kuliste · Syntetyzuje i magazynuje karoten · Wywołuje grzybice narządowe i uogólnione · Na skosie agarowym nie wrasta w podłoże Geotrichum candidum · Workowiec · Kolonie białe/kremowe, gładkie, starsze pofałdowane (puszyste) · Komórki wegetatywne tworzą blastospory i pseudostrzępki zawsze- strzępki prawdziwe i artospory (prostokątne) · Geotrychoza: skóry, paznokci, przewodu pokarmowego, układu oddechowego, narządów płciowych Secale cornutum (sporysz) · W kłosach zbóż · Przetrwalnik (ergot) workowca- buławinki czerwonej (Claviceps purpurea) · Zawiera alkaloidy (pochodne kwasu lizergowego) porażające zakończenia nerwów współczulnych, pobudza do skurczu mięśnie gładkie macicy, obwodowe naczynia krwionośne · W zatruciu pobudza OUN o Alkaloidy peptydowe ŕ ergotamina, ergotoksyna o Alkaloidy amidowe ŕ ergometryna · Objawy zatrucia: bóle brzucha, wymioty, biegunka, zawroty i bóle głowy, zaburzenia oddechu, czucia i widzenia, drgawki, duszności · Należy wywołać wymioty, podać węgiel aktywny, niezwłocznie zawieźć do szpitala · Stosuje się jako składnik preparatów złożonych w położnictwie, ginekologii, migrenach, nerwicach wegetatywnych Substancje toksyczne owocników grzybów to związki chemiczne o różnym mechanicznym działaniu: § Cytotoksycznym § Blokującym metabolizm alkoholu etylowego § Muskarynowym § Atropinopochodnym § Halucynogennym § Gastroenterotoksycznym Muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides) ŕ gładki żółtozielony lub oliwkowy kapelusz ŕ białe blaszki ŕ biały trzon ŕduży, słabo prążkowany pierścień na trzonie ŕ bulwiasta, zgrubiała nasada trzonu otoczona wysoką pochwą ŕ zarodniki eliptyczne z wyrostkiem (apikulem), bezbarwne, o gładkiej powierzchni ŕ występują : o amatoksyny (termostabilne), uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, martwica wątroby i kanalików nerkowych, śmierć przy stężeniu 0,1mg/ kg masy ciała o fallotoksyny- inhibitory enzymów wielu produktów metabolicznych, po spożyciu ok. 50g. grzyba następuje śmiertelne zatrucie ŕ toksyny po czasie: · 4-6 godz –wiążą się z komórką · 8-40 godz nudności, bóle brzucha, wymioty, biegunka · 3-4 dni uszkodzenia wątroby, żółtaczka, skaza krwotoczna, uszkodzenie nerek ŕ należy wywołać wymioty, podać środek przeczyszczający, podać węgiel aktywny, zabezpieczyć wymiociny do badania mikologicznego ŕleczenie: płukanie żołądka, uzupełnianie elektrolitów, podawanie glukozy i witaminy K Agaricus campestris (pieczarka polna) · blaszki różowe lub brązowe · pierścień na trzonie · brak pochwy u nasady trzonu · zarodniki szeroko elipsoidalne, gładkie, grubościenne Paxillus involutus (krowiak podwinięty, olszówka) · zarodniki elipsoidalne, gładkie · wysyp zarodników rdzawobrązowy [ Dodano: 2006-12-17, 19:57 ] Prelekcja do ćw. 5 Substancje toksyczne roślin: · Alkaloidy – związki zawierające azot: kofeina, nikotyna, kolchicyna, solanina · Glikozydy cyjanogenne – związki organiczne w gorzkich migdałach, nasionach brzoskwini, moreli, wiśni, śliwki · Glikozydy nasercowe, np. naparstnic · Olejki eteryczne · Aminokwasy niebiałkowe · Peptydy · Białka, np. toksalbumina, rycyna z rącznika pospolitego (powoduje aglutynację i hemolizę krwinek), inhibitor trypsyny z soi, fitohemoaglutyniny roślin motylkowych · Saponiny- obniżają napięcie powierzchniowe Atropa belladonna (pokrzyk wilcza jagoda) ŕ zawiera ciała czynne: alkaloidy, flawonoidy, garbniki Ż o L-hioscjanina o Atropina (rozszerza źrenicę, stosowana w okulistyce w badaniu dna oka) o Skopolanina o Beladonina ŕpowoduje rozkurcz mięśni gładkich, przyspieszenie akcji serca (trachykardia), pobudzenie OUN, pobudzenie psychoruchowe, rozszerzenie źrenic, suchość w ustach, konwulsje, drgawki, zaburzenia świadomości ŕ dawka śmiertelna: 4 owoce –u dzieci 10 owoców – u dorosłych Datura stramonium (bieluń dziędzierzawa) ŕ ciała czynne: alkaloidy, flawonoidy, saporoniny (?) ŕ ma dużo skopolaminy, która poraża OUN i obwodowe nerwy przywspółczulne ŕ dawka śmiertelna: 15 nasion Digitalis purpurea (naparstnica purpurowa) Digitalis lanata (naparstnica wełnista) NAPARSTNICA § Ciała czynne: glikozydy nasercowe (blokują pompę sodowo- potasową w błonie komórkowej, co prowadzi do zmian w potencjale jonowym i w efekcie do zaburzeń przewodzenia bodźca i zaburzeń rytmu) § Efekty: o „+” inotropowe i tonotropowe (wzrost siły skurczów serca i napięcia mięśnia sercowego) o „-” chronotropowe i dromotropowe (spadek częstości skurczów serca i pobudliwości) zarażenie pierwotniakami: q kontakt bezpośredni (rzęsistek, ameby, lamblia) q żywiciel pośredni (przenosiciel biologiczny) (zarodźce, świdrowce) q przenosiciel mechaniczny (lamblia) q woda, żywność, powietrze (ameby, lamblia, cryptosporidium) Cryptosporidium parvum · kosmopolityczny pasożyt jelita cienkiego (także czasami układu. Oddechowego) · niszczy erytrocyty, doprowadza do atrofii kosmków i przerostu krypt · forma inwazyjna: oocysta- występuje w wodzie pitnej i powietrzu · rezerwuarem jest człowiek i niektóre zwierzęta · powoduje kryptosporydiozę- objawy zależą od stanu odporności żywiciela, bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunki, podwyższona temperatura ciała · zespół złego wchłaniania (ZZW), utrata masy ciała · wykrywanie inwazji: badania kału, treści dwunastnicy, plwociny, materiału z bronchoskopii- preparaty barwione, testy imunologiczne · badanie kału: oocysty jasnoróżowe do ciemnoczerwonych z ciemnymi ziarnistościami · ma właściwości zarażające do 6 miesięcy, gotowanie wody nie niszczy oocyst · powoduje inwazje środowiskowe z możliwością zarażenia: czł>czł czł>środ>czło zwierz>środ>czł Trichomonas tenax (rzęsistek policzkowy) · kosmopolityczny · w jamie ustnej w postaci trozofitu · nie wytwarza cyst · powoduje rzęsistkowicę jamy ustnej- suchość, pieczenie, zapalenie języka, błony śluzowej, kieszonki (patologiczne?) · większe prawdopodobieństwo zarażenia u osób ze zmianami błony śluzowej i chorobami przyzębia · w preparacie bezpośrednim 0-9% NaCl, w utrwalonym barwnym Giemsy z zeskrobiny błony śluzowej oraz w hodowli np. na podłożu Simica po dodaniu popłuczyny jamy ustnej Trypanosoma brucei gambiense (świdrowiec gambijski) · postacie inwazyjne: trypomastigota · przenosi mucha tse-tse · wywołuje śpiączkę afrykańską (trypanosomonis) · okres wylęgania choroby: 2-23 dni, rzadko 2 lata · w miejscu ukłucia występuje grudkowaty odczyn zapalny lub wrzód · I faza choroby: pierwotniaki w osoczu krwi i chłonce, napadowe dreszcze, temp 40°C, nudności, bóle głowy i stawów · II faza: świdrowce w płynie mózgowo rdzeniowym, zaburzenia psychiczne Entamoeba gingivalis (pełzak dziąsłowy) · Kosmopolityczny · Bytuje w jamie ustnej w postaci trofozoitu, nie wytwarza cyst · Jądro z małym ekscentrycznym kariosomem i obwodową chromatyną na błonie jądrowej · Cytoplazma półpłynna, ziarnista, z leukocytami · Transmisja bezpośrednia czł-czł · Nieudowodniona chorobotwórczość · Niekiedy w treści ropni płuc [ Dodano: 2006-12-17, 19:58 ] Prelekcja do ćw. 7 Zwierzęta trujące Toksyny- znajduje się w różnych częściach ciała i w sposób bierny (po spożyciu zwierzęcia) przedostaje się do danego organizmu powodując zatrucie; np. niektóre płazy, ryby, mięczaki Zwierzęta jadowite Trucizny- znajdują się w specjalnie przystosowanych organach, są przekazywane w sposób aktywny, np. niektóre skorupiaki, owady, gady Leiurus (skorpion) · W krajach klimatu gorącego · Pajęczak wolno żyjący · Aktywny tylko w sezonie letnim · Prowadzi nocny tryb życia · Jego jad zawiera: neurotoksyny- gwałtowna reakcja ogólnoustrojowa bez uprzednich reakcji miejscowych; w ciągu 24-48 godzin śmierć z powodu niewydolności krążenia lub oddychania, głównie u dzieci Pediculus humanus (wesz ludzka) o Żywi się krwią; pobiera ją w dzień i w nocy o Może przeżyć poza człowiekiem nie dłużej niż kilka dni o Owad synantropijny, kosmopolityczny o Dwie odmiany: wesz odzieżowa (Pediculus humanus corporis)i wesz głowowa(Pediculus humanus capitis) ŕ nieznaczne różnice morfologiczne (zmienność przystosowawcza) o Jaja- gnidy przytwierdzone do włosa wydzieliną gruczołu cementowego o Przenosi: § Dur epidemiczny (szczepionkę na tę chorobę opracował Polak, Weigl) § Gorączka okopowa § Dur powrotny Pthirus pubis (wesz łonowa) o Owad dorosły żyje na człowieku 3 tygodnie o Poza człowiekiem – 12-24 godziny o Gry występuje na rzęsach powoduje zapalenie spojówek i brzegów powiek, u dzieci utrudnia otwieranie powiek o Nie transmituje zarazków Anopheles macullipennis (komar widliszek) q Tylko samice pobierają krew q Kłuje o zmierzchu, w nocy i o świcie q Latem wewnątrz pomieszczeń, wygłodniałe samice mogą atakować wiosną w dzień na wolnym powietrzu q Rozmnażają się w zbiornikach naturalnych z dobrze natlenioną wodą stojącą q W klimacie umiarkowanym 3-4 pokolenia w roku q Ślina zawiera składniki drażniące, wywołuje odczyny alergiczne q Przenosi pierwotniaki Plasmodium wywołujące malarię Culex pipiens (komar kłujący) · Europa, Azja, Afryka, Ameryka Pn · W Polsce najliczniej na wsi, pod miastem · Polimorficzny samica żywi się krwią · Samice kłują w sierpniu i na początku września; zimą tylko w ogrzewanych pomieszczeniach · Ślina wywołuje świąd, stany zapalne skóry · Przenosi ornitozy i wirusy neurotropowe z ptaków na ludzi Calliphora vicina (plujka) v Kosmopolityczna v Około 1cm v Larwy zanieczyszczają wydalinami produkty spożywcze, np. mięso v Imago wysysa ropę i krew z ran zwierząt i ludzi v Szerzenie chorób infekcyjnych, pasożytniczych (tasiemczyce, glistnice), chorób wywoływanych przez pierwotniaki v Larwy wykrywane w ranach, ropiejących wrzodach skórnych Pulex irritians (pchła ludzka) § Dojrzałe osobniki są kosmopolityczne § Samce i samice krwiopijne § Ukłucia dokuczliwe § Odczyny alergiczne § Przenosi: dur endemiczny, dżumę, tularemię § Żywiciel pośredni Dipylidium caninum, Hymenolepsis nana, Hymenolepsis diminuta Sacrophaga haemorrhoidalis (ścierwica) · Kosmopolityczny · Duży owad: 10-15 mm · Jajożyworodny · Odwłok w postaci szachownicy · Pasożyt przygodny · Muszyca jelita u ludzi i zwierząt · Larwy w padlini...
merymaid