74869.pdf

Problem chorób genetycznych

Choroby uwarunkowane mutacjami pojedynczych genw dotykajħ

ok. 1,5% ƌywo urodzonych dzieci.

CzĶstoŰĚ wad wrodzonych i chorb wieloczynnikowych wynosi ok.

4%. Skala problemu spoÿecznego jest zatem mniejsza niƌ w

przypadku dzieciĶcych schorześ onkologicznych, co tÿumaczy

mniejsze zainteresowanie problemem ze strony instytucji

finansujħcych system opieki zdrowotnej.

Wiele z chorb genetycznych ma charakter przewlekÿy, o

skomplikowanym i ciĶƌkim przebiegu klinicznym oraz zwiĶkszonym

prawdopodobieśstwie powtrnego wystħpienia w rodzinie.

3% dzieci rodzi siħ z co najmniej jednĢ

powaŇnĢ wadĢ rozwojowĢ.

0,7% dzieci rodzi siħ z zespołem licznych

wad rozwojowych.

Wady rozwojowe sĢ przyczynĢ około

25% zgonów okresu noworodkowo-

niemowlħcego.

Skierowanie do poradni genetycznej

¦ Kaƌda choroba genetycznie uwarunkowana lub o podejrzewanej etiologii

genetycznej

¦ Choroba o niejasnej etiologii powtarzajħca siĶ w rodzinie u kilku jej czÿonkw

¦ Dziecko z pojedynczymi lub mnogimi wadami rozwojowymi (nawet jeŰli

pierwszy przypadek w rodzinie)

¦ UpoŰledzenie umysÿowe lub opƊnienie rozwoju psychomotorycznego (nawet

jeŰli jest to pierwszy przypadek w rodzinie)

¦ Objawy takie jak Űpiħczka, trudnoŰci w karmieniu, zaburzenia ÿaknienia,

wymioty, kwasica lub inne zaburzenia metaboliczne o niejasnej etiologii

¦ NiskorosÿoŰĚ o niewyjaŰnionej etiologii

¦ Zaburzenia rozwoju cielesno-pÿciowego, pierwotny brak miesiħczki, aspermia

¦ Osoby w wieku rozrodczym, szczeglnie kobiety w czasie ciħƌy naraƌone na

dziaÿanie czynnikw teratogennych

¦ Maÿƌeśstwa z niepowodzeniami rozrodu (dwa lub wiĶcej poronieś, martwe

urodzenia, niepÿodnoŰĚ maÿƌeśska)

¦ Kobieta planujħca ciħƌĶ lub w ciħƌy powyƌej 35 rƌ

¦ Objawy niedoborw immunologicznych

¦ Zaburzenia krzepniĶcia krwi

¦ Maÿƌeśstwa krewniacze

Cele poradnictwa genetycznego

1. Zebranie i opracowanie faktw medycznych: problemy, rokowanie,

badania dodatkowe i bieƌħce. JeŰli brak moƌliwoŰci postawienia

rozpoznania naleƌy przedstawiĚ niejasnoŰci dotyczħce rokowania i

sposobu dziedziczenia.

2. Zrozumienie sposobu dziedziczenia i wyliczenie ryzyka powtrzenia siĶ.

3. MoƌliwoŰci dotyczħce prokreacji danej pary: antykoncepcja, adopcja,

zapÿodnienie nasieniem dawcy, uƌycie k. jajowej dawcy, diagnostyka

prenatalna, zapÿodnienie in vitro.

4. Wybr sposobu dziaÿania, jak postĶpowaĚ dalej (indywidualne potrzeby

kaƌdego pacjenta).

5. Ocena reakcji na postawione rozpoznanie i ryzyko powtrzenia siĶ

choroby. Wskazane prowadzenie dalszej opieki medycznej przez zespl

genetykw klinicznych lub psychologa. Stworzenie optymalnego

nastawienia rodziny wzglĶdem chorego i ryzyka powtrzenia siĶ choroby

w rodzinie.

Wady wrodzone

Wydaje siħ, Ňe wiara we wpływy pozaziemskie juŇ nie istnieje……

W pewnych Ļrodowiskach wciĢŇ uwaŇa siħ, Ňe urodzenie dziecka z

wadami jest karĢ za grzechy

CiĢgle pokutujĢ przesĢdy o wpływie przeŇyę matki w trakcie ciĢŇy na

urodzenie chorego dziecka

Nieuzasadniony niepokój o np.: nastħpstwa katastrofy w Czernobylu….

Istnieje jedno badanie, którym wykluczy siħ wszystkie choroby dziecka:

„screening genomu”

OsiĢgniħcia medycyny, szczególnie genetyki majĢ zapewnię

urodzenie zdrowego dziecka…

MoŇemy znacznie zmniejszyę ryzyko urodzenia dziecka z wadami

Ustalenie rozpoznania

Zebranie informacji:

Wywiad – pełny standardowy wywiad lekarski

Nacisk jest kładziony na dane o rodzinie i okres ciĢŇy, porodu

Konstrukcja rodowodu - symbole

Komplet informacji o kaŇdej osobie, kontakt

Badanie kliniczne

Pełne badanie lekarskie probanta + właĻciwy i dokładny opis cech

dysmorficznych

Cecha dysmorficzna - jej charakter przekracza zakres spotykany wĻród

osób normalnych

Wykonanie odpowiednich pomiarów antropometrycznych.

Badania dodatkowe to miħdzy innymi:

Biochemiczne

Obrazowe

Cytogenetyczne

Molekularne

Ustalenie rozpoznania…

Zdarza siħ, Ňe osoby chore umierajĢ lub sĢ

z innych przyczyn niedostħpne. Wówczas

waŇne jest, aby uzyskaę dokumentacjħ

szpitalnĢ, zdjħcia rodzinne, szczególnie z

róŇnych okresów Ňycia osoby chorej.

Ustalenie rozpoznania

Analiza - rozkład na czħĻci składowe

Wybranie spoĻród licznych objawów 3-4 objawów wiodĢcych

JuŇ samo zestawienie objawów wiodĢcych moŇe nasunĢę

rozpoznanie

Najlepsze sĢ objawy wystħpujĢce rzadko, równieŇ małe

anomalie

DuŇy jħzyk w zespole Bickwitha-Wiedemanna

Rozszczep wargi górnej w linii Ļrodkowej ciała (tylko kilka

zespołów, a klasyczny rozszczep – ponad 200 zespołów)

CzħĻę objawów jest sporadyczna w danym zespole i majĢ one

mniejszĢ wartoĻę diagnostycznĢ

Wady uwarunkowane wieloczynnikowo nie sĢ zwykle

obowiĢzkowo wystħpujĢcymi

Najlepiej jest wybraę objawy najwczeĻniej wystħpujĢce w

rozwoju embrionalnym

Tu trzeba uwaŇaę na sekwencje

Ustalenie rozpoznania

Synteza

Czy to w ogóle sĢ wady wrodzone? – niekiedy tylko

warianty budowy prawidłowej

WaŇna znajomoĻę embriologii – dwie pozornie

niepowiĢzane wady mogĢ mieę to samo pochodzenie

Wyeliminowanie sekwencji, deformacji i przerwaı,

które mogĢ współistnieę lub wynikaę z wad w zespole

Objawy wiodĢce wykorzystujemy jako hasła w

przeszukiwaniu literatury lub baz danych

Programy komputerowe i Internet w praktyce

lekarza genetyka

Komercyjne programy eksperckie wspomagajĢce proces

diagnostyczny:

POSSUM – wyszukiwanie zespołów genetycznie

uwarunkowanych odpowiadajĢcych danym cechom

fenotypowym – na podstawie danych o pacjencie

Obecnie informacje o 2500 zespołów, równieŇ dysplazje

kostne

London Dysmorphology Database LDDB – podobnie jak

POSSUM, ale istnieje teŇ moŇliwoĻę wyszukiwania pod

kĢtem pozycji z piĻmiennictwa

Powodzenie procesu diagnostycznego zaleŇy od

obsługujĢcego je człowieka

Waligóra J., Genetyka 2004, str102-105

Programy komputerowe i Internet w praktyce

lekarza genetyka

W bazie OMIM przy numerach znajdujĢ siħ symbole, które majĢ

dodatkowe znaczenie:

* - fenotyp powodowany przez gen w danym locus jest odmienny

od innych opatrzonych tym samym numerem, oznacza teŇ, Ňe typ

dziedziczenia został okreĻlony

brak * - typ dziedziczenia nie został okreĻlony lub odmiennoĻę

locus jest wĢtpliwa

# - opisywany fenotyp moŇe byę powodowany przez mutacjħ w

dwóch lub wiħkszej liczbie genów

^ - rekord z danym numerem nie istnieje, został usuniħty lub

przypisano mu inny numer

+ - rekord zawiera opis genu o znanej sekwencji i wytwarzanym

fenotypie

% - rekord opisuje potwierdzony fenotyp w danym lokus, ale

podłoŇe molekularne nie jest znane

Programy komputerowe i Internet w

praktyce lekarza genetyka

National Center for Biotechnology

Information (http://www.ncbi.nih.gov)

znajdujĢ siħ bazy białkowe,

nukleotydowe, strukturalne oraz baza

bibliograficzna PubMed.

NajwaŇniejszym narzħdziem jest OMIM

– Online Mendelian Inheritance in Man.

Jest to katalog genów i chorób

genetycznie uwarunkowanych bħdĢcy

kontynuacjĢ wersji ksiĢŇkowej dr V. A.

McKusicka. KaŇdy rekord zawiera

nazwħ zespołu, synonimy, nr OMIM,

łĢcza do innych baz i rekordów, a

przede wszystkim krótki opis kliniczny.

Podane sĢ informacje na temat

dziedziczenia oraz bibliografia.

Numer

Rodzaj lokus

100000-

Autosomowy lub

fenotyp

200000-

Autosomowy lub

fenotyp

300000-

SprzħŇony z chr.

X lub fenotyp

400000-

SprzħŇony z chr.

Y lub fenotyp

500000-

Mitochondrialny

lub fenotyp

600000-

Autosomowy lub

fenotyp (po 15

maja 1994)

Waligóra J., Genetyka 2004, str102-105

Programy komputerowe i Internet w

praktyce lekarza genetyka

EuropejskĢ wyszukiwarkĢ jest EDDNAL

(http://www.eddnal.com/). ZnajdujĢ siħ tam informacje o

wiħkszoĻci oĻrodków zachodnioeuropejskich i jednostkach

chorobowych w nich diagnozowanych.

Bardzo pomocna w przypadku koniecznoĻci diagnostyki

zagranicĢ.

UWAGA! Tylko nieliczne laboratoria, po wczeĻniejszych

ustaleniach, wykonujĢ kosztownĢ diagnostykħ molekularnĢ

za darmo…

Ustalenie rozpoznania

Rozpoznanie zespołu

Trzeba pamiħtaę o zmiennoĻci objawów klinicznych w

zespołach wad (tylko nieliczni chorzy majĢ wszystkie objawy

wymienione w opisie)

DłuŇsza obserwacja – niekiedy wiele lat

Rozpoznanie udaje siħ ustalię w mniej niŇ połowie przypadków

zespołów wad wrodzonych. NaleŇy o tym poinformowaę

rodziców, Ňe rozpoznanie jest w tej chwili niemoŇliwe. Z

czasem mogĢ siħ pojawię opisy podobnych przypadków na

Ļwiecie.

Jest to mniej niebezpieczne niŇ postawienie błħdnej diagnozy.

Potwierdzenie rozpoznania zespołu

Ustalenie rozpoznania

Nadal, w wielu przypadkach rozpoznanych

zespołów wad, ewidentnych chorób genetycznych,

dziedziczĢcych siħ zgodnie z prawami Mendla, nie

jesteĻmy w stanie na obecnym poziomie wiedzy

wykonaę badaı, które ostatecznie potwierdzĢ

rozpoznanie

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: