Flora Australii stanowi osobne państwo roślinne (Australis), z dużą liczbą endemitów (np. 750 gat. eukaliptusów i 450 gat. akacji); w zbiorowiskach roślinnych przeważają formacje charakterystyczne dla klimatów suchych i gorących. Wnętrze kontynentu zajmują pustynie piaszczyste (bez roślinności) oraz półpustynie ze słonoroślami i kolczastymi krzewinkami (karłowate akacje, eukaliptusy, kazuaryny, łobody i in.) tworzące tzw. skrub. Pustynie i półpustynie graniczą, zwłaszcza od północy, ze stepami twardolistnych traw. Na północy stepy przechodzą w sawanny, a te — w lasy monsunowe; wybrzeża pd.-wsch. i pd.-zach. porastają lasy wawrzynolistne i zimozielone zarośla. Odrębna jest roślinność wsch. części Australii: na obszarach o dużych opadach (gł. płw. Jork) rosną wiecznie zielone lasy podrównikowe (figowce, palmy, pandanusy, liany i epifity), a na wybrzeżach pn. — namorzyny; dalej na pd., w górach, występują wiecznie zielone lasy araukarii i notofagusów (buk pd.), natomiast na najwyższych wzniesieniach Alp Australijskich — roślinność alpejska. Plagą gospodarczą Australii są zawleczone tu i mnożące się opuncje.
Australis - jest to państwo roślinne obejmujące Australię i Tasmanię. Charakteryzuje się odrębną florą, obejmującą 10 endemicznych rodzin z ok. 400 endemicznymi rodzajami (trzy czwarte flory tego państwa roślinnego składa się z gatunków endemicznych). Ta odrębność spowodowana jest długotrwałą izolacją kontynentu (od ery mezozoicznej).
Endemit – gatunek lub inny takson, którego zasięg jest ograniczony do jednego, czasami niewielkiego, obszaru, mniejszego niż strefa biogeograficzna, w której się mieści. Często występują na terenach izolowanych.
Flora - (łac. Flora - rzymska bogini kwiatów) - ogół gatunków roślin na określonym obszarze (np. flora Polski), w określonym biotopie (flora górska), określonej formacji roślinnej (np. flora lasu deszczowego) lub czasie geologicznym (np. flora trzeciorzędu). Pojęcie flora utożsamiane jest czasem z pojęciem roślinność. Roślinność oznacza jednak ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze. A więc: flora + roślinność = szata roślinna
Skrub - jest to formacja roślinna zbudowana z ciernistych, kłujących krzewów, zajmująca rozległe obszary wewnątrz australijskiego kontynentu. Częstym składnikiem skrubu są rośliny z rodzaju akacja. W wielu miejscach rośliny są tak splątane i kłujące, że nie do przebycia.
Takson, jednostka taksonomiczna - grupa organizmów (populacji) na tyle do siebie podobnych i wyróżniających się konkretną cechą, na tyle charakterystyczną, że na tej podstawie można je zaszeregować do konkretnej kategorii systematycznej.Omawiając takson należy pamiętać, że nazwa ta odnosi się do ściśle określonej grupy osobników, np. skowronków (takson skowronek w randze gatunku) lub kotowatych (takson kotowate w randze rodziny). Kategoria gatunek nie jest taksonem, ale gatunek do niej zaklasyfikowany - jest.
Przykłady roślin flory australijskiej
Agatis (Agathis) czyli soplica jest to roślina z rodziny araukariowatych. Odznacza się dużymi liśćmi (do 5 cm szerokości i 15 cm długości). Występuje od Filipin i Indochin aż po Nową Zelandię. Jest ważnym składnikiem lasów tego obszaru. Niektóre osobniki osiągają do 50 m wysokości. Agatis dostarcza cennego drewna oraz żywicy. Najbardziej znanym przedstawicielem jest kauri.
Akacja (Acacia) to roślina z rodziny mimozowatych. Akacje często rosną samodzielnie, tworząc sawanny i stepy. Akacje są zazwyczaj zimozielone. Liście są ułożone skrętolegle, pojedynczo lub podwójnie pierzaste, czasem całkowicie zredukowane i zastąpione przez liściokształtne ogonki – liściaki; u niektórych gatunków mogą być podłużne (o długości 30 cm), eliptyczne, romboidalne, trójkątne, lancetowate, miękkie lub sztywne i kłujące. Są ustawione (jak u eukaliptusów) równolegle do padania promieni słonecznych. Zarówno liście jak i liściaki są zaopatrzone w przylistki, czasami zamienione w ciernie. Kwiaty są małe, zebrane po 10-100 w główki lub kłosy. Owocem jest pękający lub niepękający strąk. Akacja ma barwne drewno o przyjemnym, długo zachowującym się zapachu i jest chętnie wykorzystywane w przemyśle meblarskim oraz jako opał. Ekstrakt z kory, zawierający dużo garbników, używany jest do barwienia i garbowania skóry. Z soku wydobywającego się po nacięciu kory wyrabia się gumę arabską, służącą do wyrobu znanego już w starożytnym Egipcie kleju. W Australii tubylcy zjadają gotowane nasiona akacji. Aborygeni australijscy wyrabiają z korzeni akacji bumerangi.
Banksja (Banksia) – rodzaj z rodziny srebrnikowatych, do którego należy ok. 50 gatunków zimozielonych drzew i krzewów pochodzących z Australii. Rosną głownie na obszarach półpustynnych. Liście banksji są różnych kształtów, skórzaste, pojedyncze. Kwiaty są barwne, zebrane w kwiatostany. Owocem jest mieszek, który otwiera się dopiero podczas pożaru buszu.
Eukaliptus (Eucaliptus) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mirtowatych. Należy do niego ok. 500 gatunków. Niemal wszystkie eukaliptusy rosną w Australii i Tasmanii, gdzie tworzą wiecznie zielone lasy lub skrub. Eukaliptusy to najczęściej zimozielone drzewa i krzewy, o gładkiej i tafelkowato spękanej korze lub łuszczącej się długimi płatami. Liście eukaliptusa są skórzaste, o zmiennej wielkości (dł. 3-40 cm, szer. 0,5-18 cm), kształtu i ułożenia na pędzie. U niektórych gatunków liście skierowane są równolegle do padania promieni słonecznych, dlatego też zagajniki eukaliptusowe nie dają cienia. Przed obgryzaniem przez zwierzęta chroni je silnie pachnący olejek. W rodzaju eukaliptus znaleźć można bardzo zróżnicowane pod względem morfologicznym i ekologicznym rośliny. Są tu potężne, wielometrowe drzewa (wysokość ponad 100 m), również krzewy i niskie, o powyginanych pniach drzewa. Do najpotężniejszych należy Eucaliptus regans, uważany za najwyższe drzewo świata. Ciekawe jest to, że tak potężne drzewa powstają z maleńkich nasion, zawierających znikome ilości materiału zapasowego. Krzewiaste gatunki stanowią, obok akacji, najbardziej charakterystyczny składnik australijskiego buszu. Eukaliptusy mają bardzo duże znaczenie gospodarcze (np. cukierki eukaliptusowe, czy krople do inhalacji przy nieżytach górnych dróg oddechowych). Liście mają liczne gruczoły wydzielające olejki eteryczne używane w przemyśle farmaceutycznym... Kora i liście zawierają związki garbnikowe, nadający skórze ciepły brązowy lub czerwony kolor. Twarde drewno eukaliptusowe jest bardzo cenne, wybitnie odporne na gnicie, wykorzystuje się je w budownictwie, meblarstwie i szkutnictwie.
Kazuaryna (Rzewnia) (Casuarina) - rodzaj drzew lub krzewów z rodziny rzewniowatych Casuarinaceae. Występuje w południowo-wschodniej Azji i Australii. Łacińska nazwa rodzajowa jest związana z podobieństwem długich, zwisających pędów do piór kazuara – australijskiego nielota. Inna nazwa kazuaryny to rzewnia. Są to drzewa lub krzewy o cienkich, zielonych gałęziach, z wyraźnym podziałem na węzły i międzywęźla; gałęzie przypominają łodygi skrzypu. W węzłach osadzone są okółkowato zimotrwałe liście, zredukowane do drobnych łusek. Kazuaryny są wybitnie kseromorficzne i bardzo wytrzymałe na suszę. Rosną na stepach i sawannach, kamieniach i piaszczystej, jałowej glebie. Na korzeniach mają liczne brodawki z bakteriami wiążącymi azot z powietrza. Najbardziej znanym gatunkiem australijskim jest kazuaryna skrzypolistna (C. equisetifolia). Ma ciężkie, czerwonobrązowe drewno, twarde – odporne na uszkodzenia przez termity. Uchodzi za najlepsze drewno opałowe na świecie, łatwopalne nawet świeże. Kora zawiera do 18% tanin i jest używana do garbowania skór.
Palma kokosowa (Cocos nucifera) – jedyny gatunek z monotypowego rodzaju kokos (Cocos), należącego do rodziny arekowatych. Nazwa palmy kokosowej w sanskrycie to kalpa vriksha, które tłumaczy się jako " drzewo, które zaspokaja wszystkie potrzeby życia"..Liście pierzaste, 4-6 m długości i szerokości 60-90 cm. Owoc palmy kokosowej jest jednonasiennym pestkowcem, zrośniętym z trzech owocolistków. Owocnia składa się ze stosunkowo cienkiego egzokarpu (skórki), mezokarpu stanowiącego grubą warstwę brązowych włókien (tzw. koira) i zdrewniałego endokarpu tworzącego pestkę (tzw. orzech kokosowy), w której znajduje się pojedyncze nasiono. U podstawy owocu znajdują się trzy otwory kiełkowe, ale tylko jeden pokryty jest tak miękką skorupą, że może się przez nią przebić kiełkujący pęd. Wewnętrzną ścianę nasienia wyścieła gruba warstwa stałego bielma, po wysuszeniu nazywana koprą. Kopra zawiera do 70% tłuszczu, 14% cukrów i 7% białka. Wnętrze nasienia wypełnia płynna postać bielma - mleko kokosowe. Owoc zawiera dużo nasyconych kwasów tłuszczowych i cukrów oraz stanowi bogate źródło żelaza i witaminy C. Owoce palmy kokosowej mogą ważyć do 2.5 kg, a mimo to mają zdolność utrzymywania się na powierzchni wody i roślina jest łatwo przenoszona przez morskie prądy (hydrochoria) na znaczne odległości. Obecnie jest najczęściej występującą palmą, gdyż rośnie wzdłuż wszystkich tropikalnych brzegów morskich.
Zastrzalin totara (Podocarpus totara) – gatunek drzewa będący endemitem Nowej Zelandii. Rośnie na całej Wyspie Północnej oraz w północno-wschodniej części Wyspy Południowej. Drzewo długowieczne, zwykle wysokie na 20-25 metrów, wyjątkowo dochodzi do 35 m. Kora łuszczy się papierowymi płatami w kolorze purpurowym/złoto-brązowym. Liście są ostre, zielone, szpiczaste, sztywne i skórzaste, mają ok 2 cm długości. Szyszki znacznie zmodyfikowane, z 2–4 zrośniętymi, mięsistymi, przypominającymi jagodę soczystymi łuskami, jaskrawoczerwonymi w stanie dojrzałości. Szyszka zawiera 1–2 zaokrąglone nasiona na wierzchołkach łusek. Drewno, twarde i odporne na butwienie używane jest często na paliki ogrodzeń i struktury podłogowe.
Przygotował _________________
Jurix