Wyklad II.doc

(91 KB) Pobierz
Organizacja i zarządzanie

Czynniki zewnętrzne kształtujące administrację publiczną

 

▪       Czynniki zewnętrzne

1)                        ustrój państwowy

▪       reżim polityczny (demokratyczny lub niedemokratyczny)

▪       forma rządu (parlamentarno – gabinetowa itp., republika lub monarchia)

▪       struktura terytorialna (federalna lub unitarna, samorząd terytorialny itp.)

2)                        koncepcja relacji państwa ze społeczeństwem

3)                        tradycje państwowości

4)                        tradycje administracyjne w danym państwie

5)                        system prawny

6)                        wewnętrzne i międzynarodowe procesy polityczne

7)                        społeczeństwo (kultura, wartości, mobilność itp.)

 

Reżimy demokratyczne

 

▪       Trójpodział władzy – następuje podział kompetencji trzech władz w sposób uniemożliwiający kumulowanie zadań publicznych w ręku jednej grupy organów państwowych i jednostek, które w tych organach pracują. Umożliwia też kontrolę trzech władz.

 

▪       Zasada suwerenności narodu – w praktyce politycznej wyraża się poprzez wybór władz państwowych i samorządowych dokonywany przez obywateli

▪       społeczeństwo jest podmiotem życia publicznego,

▪       polityczna kontrola obywateli nad władzami publicznymi jest sposobem na zachowanie równowagi między porządkiem demokratycznym, a działaniami administracji publicznej.

 

▪       Zasada pomocniczości państwa (subsydiarności) – państwo nie może podejmować za obywateli (przed obywatelami) decyzji dotyczących życia osobistego i zbiorowego, w konsekwencji zasada pomocniczości prowadzi do decentralizacji i przekazania kompetencji na najniższy, konieczny poziom aparatu państwowego.

Rządy prawa

 

▪       Oznaczają działanie zgodne z prawem po stronie aparatu państwowego przy jednoczesnych gwarancjach dla wolności i równości obywateli wraz z wymogiem demokratycznej kontroli rządów.

 

▪       W państwie demokratycznym administracja publiczna jest zatem związana prawem.

 

▪       Dziedziną prawa najbardziej wpływającą na model, strukturę i funkcjonalność administracji publicznej jest prawo administracyjne, a więc normy regulujące organizację i działanie administracji publicznej w państwie.

▪       Prawo o ustroju administracyjnym – reguluje organizację i zadania aparatu państwowego powołanego do wykonywania zadań państwowych w formach właściwych dla administracji publicznej.

 

▪       Prawo o ustroju administracyjnym obejmuje:

▪       przepisy ustalające zasady tworzenia podmiotów administracji państwowej, określające ich strukturę i kompetencje,

▪       przepisy regulujące nadzór, kontrolę i koordynację,

▪       przepisy stanowiące podstawę określenia zadań poszczególnych organów państwowych oraz form i metod ich działania,

▪       przepisy określające podział kraju na potrzeby administracji.

▪       Prawo materialne – zawiera normy ustanawiające wzajemne uprawnienia i obowiązki organów administracji i podmiotów znajdujących się poza systemem administracyjnym, których zadania administracji dotyczą.

 

▪       Prawo proceduralne – zawiera normy regulujące postępowanie mające na celu urzeczywistnienie normy prawa ustrojowego i materialnego.

 

▪       Specyfika prawa administracyjnego wynika z:

▪       jest to dziedzina stosunkowo nowa,

▪       niezwykle trudno podlega kodyfikacji,

▪       odrębny system źródeł prawa (konstytucja, ustawy, umowy międzynarodowe, rozporządzenia, akty prawa miejscowego wydane przez samorząd terytorialny).

 

▪       Kontrola administracji publicznej:

▪       prawo obywateli do składania petycji, wniosków, skarg w obronie interesu publicznego, do organów władzy publicznej,

▪       Naczelny Sąd Administracyjny – badanie legalności decyzji administracji publicznej , orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego oraz aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej,

▪       Najwyższa Izba Kontroli – kontrola organów administracji rządowej z punktu widzenia legalności, celowości, rzetelności, kontrola jednostek posługujących się majątkiem publicznym.

 

Czynniki wewnętrzne kształtujące administrację publiczną

 

Specjalizacja

 

▪       Rodzaje specjalizacji:

1)                        specjalizacja według zadań – rozumiany tradycyjnie podział pracy, przynosi pożądane efekty ekonomiczne, ale często prowadzi do negatywnych skutków społecznych,

2)                        specjalizacja funkcjonalna – jej celem jest dokonanie podziału złożonych dziedzin wiedzy lub zadań, tak rozumiana specjalizacja jest podstawą podziału struktur organizacyjnych na wydziały realizujące zadania,

3)                        specjalizacja technologiczna – wiąże się z procesem wytwarzania określonych dóbr i jest konieczna ze względu na różne fazy produkcji,

4)                        specjalizacja regionalna – świadczenie usług na określonym obszarze geograficznym.

 

▪       Specjalizację możemy postrzegać też przez jej dwa wymiary:

▪       wymiar poziomy – określa liczbę i różnorodność zadań wykonywanych przez pracownika,

▪       wymiar pionowy – określa jakie są możliwości pracownika, kształtowanie tego co i jak robi

▪       specjalizacja wąska – pracownikowi przydzielono jedno lub kilka prostych zadań ściśle określono jak mają być wykonywane,

▪       specjalizacja szeroka – pracownik ma wiele różnych zadań do wykonywania, nie określono w jaki sposób mają być one wykonywane.

 

▪       W administracji publicznej niezbędne są stanowiska o szerokiej specjalizacji.

 

Rozpiętość kierowania

 

▪       Rozpiętość kierowania – zakres kontroli, przy określaniu rozpiętości kierowania należy uwzględnić następujące czynniki:

1)                        fizyczna odległość między przełożonymi, a podwładnymi  – im większa, tym rozpiętość węższa,

2)                        stopień jednorodności wykonywanych przez podwładnych zadań – jeśli zadania są podobne, zakres kontroli może być szerszy,

3)                        poziom wyszkolenia, doświadczenia i motywacji podwładnych – im wyższe wykształcenie podwładnego, tym zakres kontroli jest szerszy,

4)                        umiejętności przełożonego – im bardziej doświadczony przełożony, tym liczba pracowników mu podległych może być większa,

5)                        dostępność jasnego i szczegółowego planu działania – im plan jest bardziej precyzyjny, tym zakres kontroli może być szerszy.

 

Rozmieszenie uprawnień decyzyjnych

 

▪       Rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych

▪       administracja scentralizowana – decyzje są podejmowane na najwyższym szczeblu hierarchii organizacyjnej, a niższe szczeble kierownicze są przeważnie pozbawione uprawnień decyzyjnych,

▪       administracja zdecentralizowana – uprawnienia decyzyjne są przenoszone na niższe szczeble administracji publicznej.

 

▪       W Polsce administracja publiczna jest zdecentralizowana, lecz jej sprawne funkcjonowanie i efektywność są uzależnione od trzech czynników:

▪       poziom wykształcenia pracowników na wysokich szczeblach,

▪       jednolity system planowania działań, który obejmuje całą administrację,

▪       decentralizacja środków przeznaczonych na realizację zdecentralizowanych kompetencji.

 

▪       Proces decentralizacji może być:

▪       doraźny – czasowe delegowanie uprawnień decyzyjnych, dotyczy szczególnie relacji między pracownikiem, a przełożonymi,

▪       długofalowy – związany jest ze zmianami systemowymi, a polega na delegowaniu uprawnień decyzyjnych na niższe szczeble, aby był efektywny muszą być spełnione następujące warunki:

▪       zadania i uprawnienia muszą być przekazywane na najniższy z możliwych szczebli w administracji (subsydiarność),

▪       delegowane uprawnienia muszą być adekwatne do delegowanych zadań,

▪       kompletna delegacja – obejmuje realizację całego zadania,

▪       przekazanie adekwatnych do realizacji środków lub wskazania możliwości ich pozyskania,

▪       przekazanie odpowiedzialności za realizację określonych zadań.

Struktura organizacyjna administracji publicznej

 

Struktura funkcjonalna

 

▪       Działalność komórek organizacyjnych skupia się na poszczególnych funkcjach organizacji.

 

▪       Stosunkowo niewielka specjalizacja stanowisk – do wykonywania poszczególnych zadań nie są wymagane wysokie kwalifikacje.

 

▪       Duża rozpiętość kierowania.

 

▪       Scentralizowane uprawnienia decyzyjne.

 

▪       Dokładne przypisanie zadań i funkcji do poszczególnych wydziałów minimalizuje prawdopodobieństwo występowania konfliktów kompetencyjnych i dubluje czynności przez różne wydziały.

 

▪       Struktura taka działa najlepiej, gdy zarządza nią sprawny i wykwalifikowany manager.

 

▪       Jeśli zarządzanie nie jest prowadzone sprawnie i kompetentnie, głównym zagrożeniem wynikającym ze struktury może być izolacja poszczególnych komórek organizacyjnych i tworzenie równoległych stosunków władzy co w konsekwencji prowadzi do:

▪       powstawania interesów grupowych w ramach administracji,

▪       rywalizowania pomiędzy wydziałami,

▪       w ten sposób administracja zamiast na interesie publicznym, koncentruje się na realizacji celów wewnętrznych.

 

▪       Równoległe stosunki władzy są efektem pojawiania się w niesprawnie zarządzanej organizacji sfer niepewności, gdyż:

▪       pewne umiejętności lub specjalności są opanowane przez jedną osobę w organizacji,

▪       następuje kontrolowanie powiązań organizacji z otoczeniem,

▪       następuje kontrolowanie określonego typu informacji,

▪       następuje operowanie przepisami organizacyjnymi.

 

▪       Powstawanie równoległych stosunków władzy prowadzi do zacierania pierwotnej struktury organizacyjnej.

 

▪       Struktura funkcjonalna sprawdza się doskonale tylko wówczas, gdy przed administracją stoją proste zadania pozwalające zastosować znane schematy.

 

Struktura zorientowana na program lub usługę

 

▪       Struktura ta jest realizowana poprzez przydzielenie poszczególnym wydziałom zadań związanych z realizacją przez administracje programów czy usług.

 

▪       Uprawnienia potrzebne do realizacji programu lub usługi przekazywane są odpowiedniemu zwierzchnikowi wydziału wraz z odpowiedzialnością za część zadań przekazanych administracji publicznej.

 

▪       Struktura taka zapewnia lepszą koordynację działań podejmowanych na rzecz programu lub usługi.

 

▪       Środki przeznaczone na ten cel są skoncentrowane w jednej instytucji, co pozwala na skuteczny nadzór nad ich wykorzystywaniem.

 

▪       Struktury takie cieszą się dużą autonomią, co działa niezwykle mobilizująco.

 

▪       Do realizacji takich struktur niezbędni są często wysoko wykwalifikowani urzędnicy.

 

▪       Struktura taka wiąże się z utrudnioną kontrolą organu nadrzędnego nad sposobem wykonywania poszczególnych zadań.

 

Struktura zorientowana na klienta

 

▪       Jest to korzystne rozwiązanie, gdy można łatwo zidentyfikować odbiorców danej usługi.

 

▪       Poszczególne działy urzędów są zorientowane na obsługę osobnej grupy klientów.

 

▪       Struktura taka koncentruje się na realizacji potrzeb danej grupy społecznej.

 

▪       Zwierzchnicy takiej struktury często biorą na siebie rolę rzeczników klientów.

 

▪       Podobnie jak struktura zorientowana na program, również ta struktura prowadzi do decentralizacji uprawnienia, gromadzi w jednym miejscu środki potrzebne do realizacji zadania, mobilizuje i satysfakcjonuje uczestników.

 

Struktura zorientowana na czynności administracyjne

 

▪       Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy struktura administracji publicznej jest podporządkowana procedurze realizacji spraw petentów i ustalonemu trybowi realizacji zadań przydzielonych administracji.

 

▪       Na podstawie tych ustalonych procedur następuje wyodrębnienie czynności lub etapów  realizacji spraw.

...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin