1. zapewnienie sprawnego działania państwa
2. zaspokajanie potrzeb obywateli
· bezpieczeństwa
· opieki zdrowotnej
· oświaty
· przemieszczania się z miejsca na miejsce [drogi]
· dostarczanie prądu, gazu, wody
! administracja samorządowa !
1. państwo
2. związki publiczno-prawne = samorządy [np. gospodarcze, wyznaniowe]
! samorząd terytorialny w życiu codziennym !
O funkcjonowaniu współczesnej administracji można mówić od przełomu XVIII i XIX wieku tj. od czasu, gdy wykształciła się tzw. zasada związania ustawowego administracji. Istotą jej jest to, że żaden obowiązek nie może być nałożony na obywatela bez podstawy ustawowej.
1. odejście od centralnego planowania w zarządzaniu gospodarką
2. przywrócenie samorządu terytorialnego na mocy ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym – obowiązuje do dziś jako ustawa o samorządzie gminnym [ w 1950 r. zlikwidowano samorząd terytorialny>> Rady Narodowe J ; w 1990 r. przywrócono gminy, w 1999 r. przywrócono powiaty]
3. wprowadzenie trójstopniowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa – w 1999r. gmina, powiat, województwo [w 1975 r. zlikwidowano powiaty, z trójstopniowego na dwustopniowy podział]; podział jednostek terytorialnych bardziej pierwotny niż samorząd terytorialny
4. ograniczenie znaczenia i zadań administracji rządowej
5. coraz szersze stosowanie form prawa cywilnego w działalności administracji [np. w sferze realizacji działań publicznych – autobusy>> prywatni przewoźnicy, odśnieżanie dróg zimą przez prywatne firmy; z własnością > dzierżawa, sprzedaż; przy wywłaszczeniu > najpierw próbuj kupić, potem wywłaszczaj]
Administracja to podejmowana w publicznym celu działalność państwa i związków publiczno-prawnych poza ustawodawstwem i sądownictwem
Administracja to działalność tych organów publicznych, które nie są organami ustawodawczymi i sądowymi
Administracja to celowa i władcza działalność oparta na przepisach prawa mająca na celu realizację zadań publicznych
Administracja to działalność organów administracyjnych
Administracja to po pierwsze, wydzielone w państwie struktury organizacyjne powołane dla realizacji zadań publicznych, po drugie administracja to określona i o specjalnych celach działalność związana z realizacją zadań publicznych, po trzecie administracja to grupa osób funkcjonujących w tych wyodrębnionych strukturach
1. administracja działa na podstawie i w granicach przez prawo określonych
2. administracja ma charakter władczy
3. działanie na zasadzie kierownictwa i podporządkowania
4. działanie nie tylko na wniosek zainteresowanych, ale przeważnie z własnej inicjatywy
5. działanie administracji rządowej w imieniu i na rachunek państwa, a administracji samorządowej we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność
Administracja
1. centralna
2. terytorialna (wojewódzka)
3. lokalna (powiatowa i gmina)
1. lokalna
2. terenowa
1. władcza
2. świadcząca
Z administracją władczą mamy do czynienia wszędzie tam, gdzie administracja ogranicza wolność lub własność.
Z administracją świadczącą mamy do czynienia tam, gdzie zapewnia świadczenia lub korzyści np. pomoc społeczna
1. celna
2. finansowa
3. gospodarcza
4. oświatowa
5. rolnictwa
6. ochrona środowiska
1. SFERA ZEWNĘTRZNA – to działalność administracji podejmowana w stosunku do podmiotów niepodporządkowanych podległością służbową danemu organowi administracji np. sfera stosunków z obywatelami
2. SFERA WEWNĘTRZNA – to stosunki z organami czy jednostkami organizacyjnie podporządkowanymi bądź pracownikami służbowo podporządkowanymi dalszemu organami
Prawo administracyjne to zespół norm prawnych regulujących działalność administracji; najważniejszą cechą prawa administracyjnego jest cecha władztwa, która obrazuje możliwość jednostronnego rozstrzygania indywidualnej sytuacji, zazwyczaj odrębnych od administracji podmiotów, zabezpieczonego przymusem państwowym, gdy treścią rozstrzygnięcia jest nałożenie obowiązku.
1. normy materialnego prawa administracyjnego – treść praw i obowiązków obywateli
2. normy ustrojowego prawa administracyjnego – budowa aparatu administracyjnego
3. normy procesowego prawa administracyjnego – tok czynności podejmowanych przez najróżniejsze organy, procedura, sposób działania
Normy ustrojowego i procesowego prawa administracyjnego pełnią do pewnego stopnia rolę służebną wobec norm prawa materialnego.
Normy ustrojowego prawa określają jedynie warunki realizacji prawa materialnego, a normy prawa procesowego tylko sposób realizacji prawa materialnego.
SKODYFIKOWANE JEST JEDYNIE PRAWO PROCESOWE – KODEKS PROCESOWEGO PRAWA ADMINISTRACYJNEGO, DLATEGO ŻE:
1. zbyt szeroki zakres regulacji prawa administracyjnego
2. wielość źródeł prawa administracyjnego [konstytucja, ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, statut, regulamin]
3. częstość zmian przepisów prawa administracyjnego
1. prawa człowieka i wolności obywatelskie – kwestie organizowania zgromadzeń, zakładanie i funkcjonowanie stowarzyszeń, funkcjonowanie środków masowego przekazu
2. administracyjno-prawny status jednostki – np. nabycie i utrata obywatelstwa, kwestie praw i obowiązków cudzoziemców, kwestie dowodów osobistych, paszportów, zmiany imion i nazwisk, powszechnego obowiązku obrony
3. administracyjna reglamentacja wolnych zawodów – wszelkie normy prawne regulujące kwestię wolnych zawodów medycznych czy prawniczych
4. funkcje policyjne – przepisy związane z funkcjonowaniem policji, straży granicznej, straży pożarnej
5. reglamentacja działalności gospodarczej – przepisy dotyczące licencji, zezwoleń, ustawa o swobodzie gospodarczej
6. reglamentacja własności nieruchomości – planowanie przestrzenne, kwestie prawa budowlanego np. prawa i obowiązki inwestora
7. regulacje dotyczące rzeczy publicznych – ustawa o ruchu drogowym, ustawa o drogach publicznych, prawo wodne
8. regulacje dotyczące stref specjalnych – przepisy dotyczące ochrony granicy państwowej, przepisy dotyczące ochrony przyrody, przepisy dotyczące obszarów górniczych
9. pomoc społeczna – przepisy dotyczące funkcjonowania systemu pomocy społecznej
Istnieją ścisłe związki między prawem administracyjnym a prawem konstytucyjnym. Obie gałęzie określają ustrój i działanie administracji, regulują kwestie praw i wolności obywatelskich. W hierarchii prawo administracyjne stoi niżej, można je określić (w szczególności ustrojowe prawo administracyjne) jako skonkretyzowane prawo konstytucyjne.
Istnieją bardzo istotne różnice między prawem administracyjnym a prawem cywilnym. Prawo administracyjne jest prawem publicznym, ponieważ służy interesowi publicznemu, prawo cywilne służy interesowi prywatnemu. W prawie administracyjnym mamy władztwo administracyjne i nadrzędność organów administracyjnych nad obywatelem. W prawie cywilnym występuje równość stron. W prawie cywilnym spory rozstrzygają sądy powszechne, w prawie administracyjnym – sądy administracyjne.
W praktyce jest to jednak bardziej pogmatwane, gdyż prawo administracyjne coraz częściej korzysta z form prawa cywilnego.
RÓŻNICE:
1. stosunek administracyjno-prawny posiada władztwo administracyjne i nierównorzędność stron, stosunek cywilno-prawny – równość stron; władztwo wygasa w przypadku złożenia skargi na organ
2. w stosunku administracyjno-prawnym stroną jest zawsze obligatoryjnie organ administracji publicznej, w stosunku cywilno-prawnym może nim być organ administracyjny, ale nie musi
Organ administracji publicznej jest to osoba lub grupa osób funkcjonujących w strukturach administracji powołanych dla realizacji norm prawa administracyjnego i działających w granicach przyznanych im przez prawo kompetencji
Szczególna rola organów w administracji publicznej sprowadza się do tego, że z prawnego punktu widzenia tylko organy mogą stosować najbardziej charakterystyczną formę działania administracji, a mianowicie mogą wydawać decyzje administracyjne (koncesje, licencje, różnego rodzaju pozwolenia i zezwolenia, podobne). W praktyce jednak z racji wielości i różnorodności decyzji administracyjnych nie jest możliwa pełna realizacja opisanej zasady. Dla zapewnienia sprawności działania administracji niezbędne jest upoważnienie pracowników urzędów do wydawania decyzji administracyjnej. Decyzje „technicznie” wydawane przez urzędnika są jednak uznawane w stosunkach zewnętrznych za decyzje organu i to organ ponosi pełną odpowiedzialność za treść tej decyzji. Urzędnik działając „z upoważnienia” realizuje kompetencje organu, a nie własne. Upoważnienie pracowników urzędów do wydawania decyzji w imieniu organów określa się jako dekoncentracje wewnętrzną.
Urząd jest to jedynie zespół osób i środków majątkowych służących pomocą organowi
Kompetencja jest to zdolność organu i tylko organu do konkretyzowania potencjalnego obowiązku działania sformułowanego przez prawo.
1. centralne – zasięgiem działania obejmuje obszar całego kraju [minister]
2. terenowe – tylko wybrany fragment terytorium kraju [wójt, starosta, wojewoda]
1. kolegialne
2. monokratyczne
Na przykładzie gminy (2002r. zarząd gminy>>wójt)
Organ monokratyczny
+ jasność odpowiedzialności za działania
+ szybkość działania
- zbyt duża władza [ problem z odwołaniem wójta (referendum) > jest praktycznie nieusuwalny; może samodzielnie zwalniać]
1. rządowe
2. samorządowe - jednostka samorządu terytorialnego (zawsze organ terytorialny)
W czasie pokoju niezależne od organów rządowych! Tylko w stanie nadzwyczajnym zanik niezależności. Tylko ustawodawca może zlecać.
Województwo – zbiega się administracja rządowa (wojewoda) i samorządowa (marszałek województwa)
1. w drodze wyborów - wójt, burmistrz, prezydent miasta, rada gminy, rada powiatu, sejmik wojewódzki
2. w drodze powołania jako decyzji administracyjnej – wojewoda >> nadzoruje radę gminy, powiatu, >więzi nadzorcze<, nadzoruje z punktu widzenia legalności
1. akty administracyjne (najważniejsza postać to decyzja administracyjna) – znajdują się w kodeksie postępowania administracyjnego; akt administracyjny to postać działania organu, przy pomocy której organ w oparciu o przepisy prawa i ustalenia stanu faktycznego władczo i jednostronnie rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego adresata
2. akty normatywne – to władcze rozstrzygnięcie organu administracji zawierające normy postępowania skierowane do ogólnie określonego adresata (bądź klasy adresatów wyodrębnionych ze względu na jakąś cechę wspólną), np. rozporządzenie
3. umowy – administracja może zawierać umowy cywilno-prawne bądź umowy prawa administracyjnego (np. umowy współdziałania administracji, umowy związku komunalnego)
4. działania faktyczne – cechą działań faktycznych administracji jest to, że ich celem nie jest wywołanie skutku prawnego, ale mogą go wywołać; są regulowane przez przepisy prawa w stopniu znikomym albo wcale (np. prowadzenie rejestrów, kartotek)
Podział terytorialny jest to podział terytorium państwa dokonany dla potrzeb lokalnych jednostek organizacyjnych wykonujących funkcje administracji publicznej.
Wyróżniamy 3 rodzaje podziałów terytorialnych.
1. zasadniczy podział terytorialny
2. pomocniczy podział terytorialny
3. podział do celów specjalnych
Podział dokonywany dla potrzeb najważniejszych organów terytorialnych [gminy (ok.2500), powiaty (ok. 380 w tym 65 miast na prawach powiatu), województwa (16)]
W konstytucji jest mowa o zasadniczym podziale terytorialnym, ale o powiatach nie ma ani słowa.
Minusy reformy z 1999r. :
- za dużo województw
- woj. Lubuskie i woj. Kujawsko-pomorskie mają po 2 stolice (samorządową i rządowa)
- miasta na prawach powiatu {władza powiatu=władza gminy} [art.91 o samorządzie powiatowym] „albo z tym dniem utraciło status miasta wojewódzkiego
WSZYSTKO TO SĄ CZYNNIKI POLITYCZNE
Podział ten ma charakter pomocniczy w stosunku do jednostek zasadniczego podziału terytorialnego.
Obecnie podział dla gminy >> sołectwa, osiedla, dzielnice; w województwie dokonywany dla potrzeb delegatur urzędu wojewódzkiego
Tworzenie jednostek pomocniczych nie jest obligatoryjne.
Rada gminy >> decyduje o podziale w statucie sołectwa/osiedla/dzielnicy (po konsultacji z mieszkańcami)
Ustawa z 8 marca 1990r. nie mówi szczegółowo, zostawia to gminie.
Podział dokonywany np. dla potrzeb wojska czy kolei.
Nie muszą się pokrywać z zasadniczymi jednostkami podziału terytorialnego.
1. tradycja i historia
2. czynniki geograficzne
3. czynniki polityczne (reformy ’75, ’98)
4. czynniki narodowościowe np. kantony w Szwajcarii, Rumunia
5. czynniki gospodarcze [bardziej rozwinięte regiony nie chcą się dzielić z tymi zacofanymi]
RODZAJE POWIĄZAŃ POMIĘDZY PODMIOTAMI ADMINISTRACJI
3 podstawowe typy powiązań:
- centralizacja
-decentralizacja
- dekoncentracja władzy publicznej
CENTRALIZACJA to takie funkcjonowanie struktur administracji, że jest wprawdzie kilka stopni organizacji, ale rozstrzygnięcia podejmowane są tylko przez podmiot centralny, natomiast pozostałe podmioty pełnią tylko funkcję pomocniczą. Innymi słowy centralizacja to taki system organizacyjny, w którym cała administracja publiczna wychodzi z jednego ośrodka, który sprawuje ją przy pomocy hierarchicznie uporządkowanego aparatu. Centralizacją będzie także zjawisko przejmowania kompetencji dotychczas przysługujących podmiotom niższego stopnia przez podmioty stopnia wyższego.
Zjawiskiem, które pozwala na sprawne funkcjonowanie scentralizowanej administracji jest DEKONCENTRACJA WŁADZY PUBLICZNEJ. Dekoncentracja władzy polega na przekazaniu kompetencji podmiotu stopnia wyższego podmiotom stopnia niższego. Podmioty stopnia wyższego samodzielnie jednak decydują o tym, które kompetencje zostaną przekazane niżej, w dodatku podmioty stopnia niższego nie działają samodzielnie. Muszą one np. realizować wytyczne podmiotów stopnia wyższego, wykonywać polecenia służbowe tych podmiotów czy wręcz mogą być przez nie odwołane. Odmianą dekoncentracji jest tzw. DEKONCENTRACJA WE...
PORNO-TUBE