gko2007-3.pdf

Spis treści

WYCHOWANIE PATRIOTYCZNE

⊲ ks. Wojciech Cichosz — Miłość ojczyzny w literaturze polskiej ................................................... 3

⊲ Alicja Smolik — Wychowanie patriotyczne w przedszkolu ....................................................... 16

⊲ Elżbieta Cymerys , Iwona Chojnacka , Joanna Gawron — Scenariusz lekcji dla II klasy gimnazjum ............... 20

⊲ Elżbieta Cymerys , Iwona Chojnacka — Polskie pieśni patriotyczne — scenariusz lekcji ......................... 23

⊲ Aleksandra Blałtęberg — Scenariusz cyklu lekcji języka angielskiego ........................................... 31

⊲ Anna Kulińska , Małgorzata Kulas — Lekcja języka angielskiego ................................................ 35

⊲ Krzysztof Filc — Lekcja wiedzy o społeczeństwie dla klas gimnazjalnych lub lekcja wychowawcza .............. 42

⊲ Katarzyna Smentek — 11 listopada Narodowym Świętem Niepodległości — scenariusz lekcji historii

dla gimnazjum .................................................................................................. 44

⊲ Katarzyna Smentek — Wkład Polaków do dziedzictwa światowego — scenariusz lekcji wiedzy

o społeczeństwie dla gimnazjum ................................................................................ 48

⊲ Grażyna Szotrowska — Harmonogram działań szkoły w zakresie wychowania patriotycznego ................... 52

⊲ Małgorzata Balsewicz , Halina Majer — Scenariusz uroczystości szkolnej ....................................... 56

⊲ Wioletta Mierzejewska , Ewa Stryczniewicz — Przez wieki do wolności — scenariusz konkursu historycznego

dla uczniów klas III gimnazjum .................................................................................. 65

⊲ Elżbieta Mazurek , Ewa Madziąg , Małgorzata Zygmunt — Wycieczki edukacyjne jako forma kształtowania

postaw patriotycznych ........................................................................................... 73

⊲ Wiesława Krysztofowicz , Jolanta Moszczyńska , Ewa Szymczak — Przeszłość i współczesność kulturowa —

Polska w Europie ............................................................................................... 98

⊲ Patriotyzm: cytaty, aforyzmy (wybór) ........................................................................... 103

Gdyński Kwartalnik Oświatowy

Wydawca : Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Słowackiego 53, 81–392 Gdynia, tel./fax 058 620 53 46,

email: godn@sni.edu.pl, strona internetowa: www.sni.edu.pl/godn

Adres redakcji : Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Słowackiego 53, 81–392 Gdynia, tel./fax 058 620 53 46,

email: godn@sni.edu.pl, strona internetowa: www.sni.edu.pl/godn

Redaktor naczelny : Elżbieta Wójcik

Zespół redakcyjny : Aleksandra Blałtęberg, Tadeusz Bury, Iwona Chojnacka, Krystyna Ciesielska, Elżbieta Cymerys, Jo

anna Gawron, Teresa Kaczyńska, Waldemar Kotowski, Wiesława Krysztofowicz, Anna Kulińska, Daniela Maćkiewicz, Ewa

Madziąg, Elżbieta Mazurek, Izabela Niezgoda, Krystyna Skalska, Grażyna Szotrowska, Ryszard Szubartowski, Balbina

Wawrzyniak, Renata Wolińska, Małgorzata Zygmunt

Okładka : Anna Tarasiewicz

Druk : PHU ATUT s.c., R. Przydatek J. Strahl, al. Zwycięstwa 30, 81–402 Gdynia, tel./fax 058 622 14 56

Skład : Zbigniew Mielewczyk, tel. 058 711 27 93, email: poczta@zbigniewm.z.pl

Redakcja zastrzega sobie prawo redagowania i skracania tekstów oraz zmiany ich tytułów. Nie zwraca tekstów artykułów

niezamówionych.

WYCHOWANIE PATRIOTYCZNE

ks. Wojciech Cichosz

Miłość ojczyzny w literaturze polskiej

Czcijojcatwegoimatkętwoją,

abyśdługożyłnaziemi,którąPan,Bógtwój,datobie.

(Wj20,12)

Historia literatury obﬁtuje w różne paradoksy. Nagły sukces miesza się czasem

z niespodziewaną goryczą zawodu. Niemało jest pisarzy, którzy mimo ogromnego

dorobku szybko zostali wchłonięci przez otchłań zapomnienia, ale i nie brak tych,

którzy zaledwie jednym małym utworem zapewnili sobie pamięć i wręcz nieśmiertel

ną sławę. Tak jest z dramaturgiem, prozaikiem, badaczem życia i twórczości Adama

Mickiewicza, ale nade wszystko poetą — Władysławem Bełzą 1) . Wydaje się, że —

jakoś podświadomie i spontanicznie, nie kojarząc nawet jego imienia i nazwiska —

wszyscy znamy „jego twórczość” na pamięć. Od najmłodszych lat powtarzamy z du

mą Credo naszego patriotyzmu. Chodzi oczywiście o wiersz z tomiku Katechizm

polskiego dziecka (wydany w roku 1900) zatytułowany Wyznanie wiary dzie

cięcia polskiego , który nie tylko zrobił wielką patriotyczną karierę, ale i zapewnił

swemu twórcy miejsce w panteonie narodowych świętości.

Samoidentyﬁkacja: kim jestem?

Powróćmy na moment do lat dziecinnych, odświeżmy swoją pamięć i zapytajmy sie

bie nawzajem słowami wspomnianego poety:

Wyznanie wiary dziecięcia polskiego 2)

Władysław Bełza (1847–1913)

— Kto ty jesteś?

— Polak mały.

— Jaki znak twój?

— Orzeł biały.

— Gdzie ty mieszkasz?

— Między swemi.

1) Choć Bełza napisał ponad pięćdziesiąt utworów, dla milionów Polaków pozostał

autorem jednego wiersza. Dziewięćdziesiąt lat po jego śmierci Wyznanie wiary dziecięcia

polskiego jest wciąż na ustach najmłodszych; M. Banasiak, Kto ty jesteś? Polak mały.

O twórczości Władysława Bełzy , http://www.republikadzieci.org.

GdyńskiKwartalnik Oświatowy, 3/2007

Tamże.

WYCHOWANIE PATRIOTYCZNE

— W jakim kraju?

— W polskiej ziemi.

— Czem ta ziemia?

— Mą ojczyzną.

— Czem zdobyta?

— Krwią i blizną.

— Czy ją kochasz?

— Kocham szczerze.

— A w co wierzysz?

— W Polskę wierzę.

— Coś ty dla niej?

— Wdzięczne dziecię.

— Coś jej winien?

— Oddać życie.

Współczesne problemy z patriotyzmem?

Stojąc w obliczu „nowego porządku świata”, gdy rozwój techniki i technologii in

formatycznoinformacyjnej prowadzi współczesnego człowieka do „epoki postindu

strialnej” (poprzemysłowej) 3) , a poprzez działania globalistyczne tworzy się tzw. „glo

balną wioskę” i „społeczeństwo technotroniczne”, nie sposób nie wrócić do podsta

wowych założeń i odniesień edukacyjnych, a przede wszystkim — wartości i sensu

wychowania patriotycznego 4) . W niniejszym artykule celowo pominięto dwie skrajne

postawy, silnie związane z patriotyzmem: z jednej strony, nadmiernie wybujałą du

mę narodową (kompleks rozkapryszonego dziecka), a z drugiej — zbyt niskie poczu

cie wartości (kompleks niższości i pasywizmu). Podjęty temat jest niezwykle nośny,

zwłaszcza teraz, gdy niemal wszyscy bierzemy udział w debacie publicznej poświęco

nej traktatowi unijnemu. Problematyka zostaje wzmocniona niezwykłym exodusem

młodych Polaków, poszukujących pracy w nowym domu, jakim stają się już nie tyl

ko kraje Unii Europejskiej. Wobec tych kilku zarysowanych przemian, czy warto

jeszcze pochylać się nad problematyką patriotyzmu i narodu, skoro media konwen

cjonalne i elektroniczne przekonują do globalizacji i europejskiej integracji? Czy

należy może zrezygnować z wychowania patriotycznego wobec powracającego z całą

siłą łacińskiego motta: ibi patria, ubi bene (tam ojczyzna, gdzie dobrze)? „Co my

śleć o ludziach czujących sentyment do wartości ojczyźnianych i narodowych, sko

ro demokratycznoliberalna i postkomunistyczna awangarda określa takie odczucia

wstecznictwem, ksenofobią, kompleksem oblężonej twierdzy i nacjonalistyczną hi

sterią?” 5) . Czy warto jeszcze wracać do wspomnianego już wiersza Władysława Bełzy

i słów „Roty” Marii Konopnickiej?

3) Por. Z. Brzeziński, Between Two Ages , New York 1970, s. 9: „The postindustrial

society is becoming a technetronic society: a society that is shaped culturally,

psychologically, socially and economically by the impact of technology and electronics —

particularly in the area of computers and communications”.

4) W. Cichosz, Chrześcijańska koncepcja społeczeństwa personalistycznego w myśli

współczesnych dialogików , w: Solidarność i społeczeństwo obywatelskie , red.

T. Biedrzycki, Katowice 2007, s. 139.

5) K. Ryczan, Patriotyzm wyzwaniem dla szkoły i katechezy , w: Wychowanie do

patriotyzmu , red. ks. W. Janiga, PrzemyślRzeszów 2006, s. 365.

GdyńskiKwartalnikOświatowy, 3/2007

WYCHOWANIE PATRIOTYCZNE

Rota 6)

Maria Konopnicka (1842–1910)

Nie rzucim Ziemi skąd nasz ród

Nie damy pogrześć mowy.

Polski my naród, polski lud,

Królewski szczep Piastowy.

Nie damy, by nas zniemczył wróg,

Tak nam dopomóż Bóg!

Idee polskiego patriotyzmu

Przed przystąpieniem do opracowania tematu autor niniejszego artykułu nie przy

puszczał, jak zobowiązującego podjął się zadania. Po głębszej reﬂeksji nad zagad

nieniem patriotyzmu okazuje się, że problematyka ta jest nie tylko ważna i nośna,

ale równocześnie niezwykle zróżnicowana: inne były przejawy patriotyzmu obywateli

wielkiej, silnej Polski „od morza do morza”, inne Polaków, którym odmówiono prawa

do własnego państwa; odmienne tych, którzy odbudowywali Ojczyznę po 123 latach

zaborów, jeszcze inne podczas okupacji niemieckiej czy sowieckiej. Inne zadania

stawia nam miłość ojczyzny dzisiaj: tu i teraz — w wolnej po 1989 roku Rzeczy

pospolitej. Tych kwestii nie można w żadnym wypadku upraszczać, bo patriotyzm

uległby spłyceniu do uroczystości i ﬂag. Trafne i dziś byłyby wówczas słowa C.K. Nor

wida skierowane w liście do Michaliny z Dziekońskich Zaleskiej: „Jesteśmy żadnym

społeczeństwem, jesteśmy wielkim sztandarem narodowym” 7) .

Patriotyzmowi poświęca się dzisiaj — gdy z jednej strony, mowa o integracji,

a z drugiej — o zaangażowaniu na rzecz tzw. małych ojczyzn — mnóstwo konferen

cji, sympozjów, dyskusji i publikacji. Jak bardzo rozległa jest przestrzeń tematyki

patriotycznej, pokazuje choćby jedna z ostatnich książek na ten temat, cytowane już

Wychowanie do patriotyzmu . We wspomnianej publikacji odnajdujemy aż 50 nie

zwykle zróżnicowanych tematycznie artykułów poświęconych zagadnieniu patrioty

zmu: od kwestii teologicznych, biblijnych, ﬁlozoﬁcznych poprzez ich odniesienie psy

chologicznokulturowe do szczegółowych rozwiązań i wskazań szkolnych obszarów

edukacyjnych włącznie. Samo zestawienie bogactwa tematyki patriotyzmu pokazu

je wręcz „oceaniczną rozległość i głębię” zagadnienia. Całościowe zaprezentowanie

toposu ojczyzny w polskiej literaturze, bez jednoczesnego dokonania uproszczeń

i skrótów, jest nie tylko skomplikowane, ale wręcz niemożliwe.

Autor artykułu, 20 lat po maturze, wraca po raz kolejny do swojego tematu

z języka polskiego, który brzmiał w przybliżeniu następująco: Na wybranych przy

kładach literackich wykaż, że pisarze różnych epok tworzyli ku pokrzepie

niu serc . Ilustracją owych uczuć patriotycznych były liczne dzieła poetów, pisarzy

i publicystów: patetyczne i zwykłe, wielkie i małe, długie i krótkie. Pisać ku pokrze

pieniu serc oznaczało podtrzymywać i dodawać ducha, a dodawać ducha, to całym

sobą przeżywać i świadczyć — jak poetycko wyraził Karol Wojtyła — Myśląc Ojczy

zna : „Ojczyzna — kiedy myślę — wówczas wyrażam siebie i zakorzeniam, mówi mi

M. Konopnicka, Rota , w: Wybór poezji , Czytelnik, Warszawa 1962, s. 184.

A. Siciński, O idei społeczeństwa obywatelskiego , http://archiwum.wiz.pl .

GdyńskiKwartalnik Oświatowy, 3/2007

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: