Smog jest to zanieczyszczenie powietrza unoszące się nad dużymi aglomeracjami miejskimi i okręgami przemysłowymi. Smog powstaje w wyniku emisji zanieczyszczeń w warunkach inwersji temperatury, gdy brak jest ruchów powietrza. Smog stanowi poważne zagrożenie dla organizmów roślinnych i zwierzęcych. Na jego działanie szczególnie narażeni są ludzie cierpiący na choroby układu oddechowego i choroby serca, zwłaszcza osoby starsze i dzieci. Poza tym wywołuje on choroby roślin, niszczenie urządzeń i budynków, w tym cennych zabytków kultury.
Rozróżnia się dwa rodzaje smogu:
1) smog typu Los Angeles (smog fotochemiczny, utleniający, kalifornijski), może wystąpić od lipca do października przy temperaturze 24÷35°C (upalne dni) , powoduje ograniczenie widoczności do 0,8÷1,6 km (powietrze ma brązowawe zabarwienie). Głównymi zanieczyszczeniami są: tlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory aromatyczne i nienasycone, ozon, pyły przemysłowe i inne składniki, przede wszystkim spalin samochodowych – ulegają one przemianom fotochemicznym. Dla wytworzenia się smogu tego typu konieczne jest silne nasłonecznienie powietrza, natomiast ani dym, ani mgła nie mają większego znaczenia.
2) smog typu londyńskiego (kwaśny, "siarkawy", „mgła przemysłowa”), może wystąpić w zimie przy temperaturze -3÷5°C (ale przy powietrzu wilgotnym i silnie zanieczyszczonym), powoduje ograniczenie widoczności nawet do kilkudziesięciu m. Głównymi zanieczyszczeniami powietrza są: dwutlenek siarki, dwutlenek węgla, pyły. Smog powoduje duszność, łzawienie, zaburzenie pracy układu krążenia, podrażnienie skóry. Wywiera również silne działanie korozyjne na środowisko.
Poranna wzmożona emisja spalin, powoduje pojawienie się w powietrzu ponad miastem dużych ilości tlenku azotu (NO), dwutlenku węgla (CO) i węglowodorów.
Po upływie około 1,5 - 2 godzin bezbarwny tlenek azotu ulega w znacznym stopniu utlenieniu tlenem atmosferycznym do brązowego, silnie trującego dwutlenku azotu (NO2). Nad miastem pojawia się brązowa chmura...
Jednocześnie pojawia się wolnorodnikowy tlen (O1), który rozbija obecne w atmosferze węglowodory na wolne rodniki węglowodorowe i hydroksylowe a reagując z tlenem tworzy ozon, który na tej wysokości nie jest bynajmniej przyjacielem organizmów żywych...
Ozon w reakcji ozonolizy rozbija nienasycone węglowowdory (również wylatujące z rur wydechowych naszych samochodów) na aldehydy i kilka rodzajów rodników...Oczywiście wszystkie te związki reagują dalej ze sobą i innymi składnikami miejskiego powietrza tworząc m.in. azotany nadtlenoacylowe oraz inne związki o działaniu np. rakotwórczym...
Następstwem jest ograniczenie widoczności do 0,8 - 1,6 km (powietrze ma brązowe zabarwienie). Smog ten powoduje wzrost zachorowalności i zaburzeń zdrowotnych u ludzi. Między innymi wywołuje groźne podrażnienia dróg oddechowych (np. stany zapalne, alergie) i śluzówki oczu. Smog kalifornijski zawiera także składniki kancerogeniczne czy mutagenne (tj. wywołujące nowotwory czy zmiany genetyczne), jak np. PAN (peroksy-acetyli-nitryl).
Zaobserwowano uszkodzenie upraw roślinnych wywołane smogiem kalifornijskim. Jest to związane głównie z obecnością i powstaniem w nim ozonu, który w tej warstwie atmosfery jest trucizną niebezpieczną dla zdrowia jeżeli jego stężenie osiągnie 10 ppm. (nieszkodliwe dla człowieka stężenie ozonu wynosi 0,1 ppm). Głównymi dostarczycielami ozonu do atmosfery są: obszary zelektryfikowane, huty, spawalnie, elektrofiltry, neonówki, lampy kwarcowe, aparaty Roentgena, świetlówki, silniki spalinowe.
garnier101