III.PROZA
A. 1918- 1932
a) 1918- 1926
1. WPROWADZENIE. GŁÓWNE NURTY PROZY DWUDZIESTOLECIA
- charakterystyka:
o stare pokolenie:
§ otwarcie przez dzieła dojrzałych twórców (Żeromski, Strug, Nałkowska, Kaden)
§ końcowy okres twórczości Władysława Reymonta, Władysława Orkana, Józefa Weyssenhoffa, Aleksandra Świętochowskiego, Włodzimierza Oerzyńskiego
§ Wacław Berent
o problematyka społeczno- polityczna
o tematyka wojenna
o analiza zjawisk społecznych (pewna konwencja literacka)
o nowości:
§ odejście od patosu i emocjonalizmu; groteska, karykatura
§ pogłębiona analiza psychologiczna
§ konkretność czasowo- przestrzenna
§ obrazy codziennej pracy (odejście od abstrakcyjnych dywagacji)
- nurty:
o WERYZM (dążenie do stworzenia iluzji świata rzeczywistego i pozostawanie w granicach tych praw)
· tematyka:
o wojenna
o polityczna
o uniwersalizm psychologiczny
· style:
o klasyczna prostota
o ekspresjonizm
· autentyzm
o EKSMERYMENT
· odpowiednik prądów poetyckich
· kategorie weryzmu i fantastyki są mało istotne
o FANTASTYKA
· rodzaje:
o fantastyka metafizyczna o tonacji okultystyczno- ekspresjonizującej
o science fiction
o utopia/ antyutopia
o fantastyka społeczna
o fantastyka historiozoficzna →groteska katastroficzna
- prądy:
o REALIZM:
· odejście od powieści mieszczańskiej, narratora auktorialnego
· formy otwarte
· zmysłowy konkret
· narracja personalna
· mowa pozornie zależna
· poetyka umiaru
· łagodne środki wyrazu
o EKSPRESJONIZM
podział:
· programowy („Zdrój”);
· immanentny (określony tak przez krytyków);
charakterystyka ogólna
· termin wieloznaczny; nie można mówić o jednej charakterystyce tego prądu
· motywacja metafizyczna
· subiektywna determinacja przedstawionego świata
· poetyka ekspresji
· ostre środki wyrazu
podział poetyki:
§ ekspresjonizm spirytualistyczny, metafizyczny, okultystyczny czy teozoficzny
· Jerzy Hulewicz Konkrety
· Stefan Grabiński
§ ekspresjonizm halucynacyjnym oniryczny
· Andrzej Strug
§ ekspresjonizm „barokowy”; hiperbolizacja, deformacja
· Juliusz Kaden- Bandrowski
§ ekspresjonizm „antywalorowy”; celowe estetyczne zgrzyty
· Roman Jaworski
· Stanisław Ignacy Witkiewicz
§ ekspresjonizm społeczny:
· Jan Wittlin Sól ziemi
- teksty:
o Stefan Żeromski, Literatura a życie polskie (wymaganie od prozy autotelizmu i uniwersalizmu)
- świat:
o Marcel Proust W poszukiwaniu straconego czasu 1913- 1927
o James Joyce Ulisses 1922
o Franz Kafka Proces 1925
1
Scintilla