Ø STRES
Na przełomie XIX i XX wieku Walter B. Cannon, psycholog z Harwardu, opisał serię biochemicznych zmian organizmu, które zachodzą w odpowiedzi na zagrożenie.
Opisał reakcje „walki lub ucieczki”.
Ø STRES - geneza
Biochemiczną reakcję na zagrożenie zawdzięczamy naszym przodkom, którzy przekazywali ją z pokolenia na pokolenie. Potrzebowali jej by przeżyć w obliczu zetknięcia z drapieżnikiem. Organizm musiał szybko mobilizować się, by walczyć lub uciekać. Stąd szybki wzrost adrenaliny, podwyższone tętno, rozszerzone źrenice, odpływ krwi od mięśni itd.
Ø POJĘCIE STRESU
Do nauki wprowadził Hans Selye. Określił stres jako reakcję biologiczną, u podłoża której stoją mechanizmy fizjologiczne. Seyle postawił tezę, że stres jest normalną reakcją związaną z procesami życiowymi. Mobilizuje organizm do działania.
Brak reakcji stresowej oznacza śmierć organizmu.
Ø CZYM JEST STRES?
Wg. Selyego stres to dynamiczna reakcja adaptacyjna. Wynika ona z różnicy pomiędzy naszymi możliwościami, a wymogami sytuacji. Skłania do podjęcia zachowań zaradczych, które mają przywrócić stan równowagi.
Stres to reakcja na zmianę, z którą stykamy się w życiu, i w której uczestniczymy. Nowa sytuacja wymaga, byśmy się dostosowali do nowych warunków.
Ø FAZY REAKCJI STRESOWEJ
Stres, jako reakcja dynamiczna, charakteryzuje się różnym natężeniem i wpływem na działanie człowieka.
Można więc wyodrębnić 3 fazy reakcji organizmu na stres.
Ø FAZA MOBILIZACJI (reakcja alarmowa)
W tej fazie organizm reaguje na działanie szkodliwego czynnika. Odpowiedzią są zmiany biochemiczne. Występuje pełna mobilizacja i wykorzystanie potencjalnych możliwości, jakimi dysponuje człowiek.
Ø FAZA ADAPTACJI (stadium odporności)
Jeżeli sytuacja stresowa przedłuża się, organizm dąży do wytworzenia odporności na szkodliwy czynnik, a procesy fizjologiczne zaczynają wracać do normy. Reakcje emocjonalne są adekwatne do sytuacji. Następuje koncentracja na problemie, który nastąpił. Wszystko po to, by poradzić sobie z wyzwaniem.
Ø FAZA DESTRUKCJI (stadium wyczerpania)
Jeśli sytuacja trwa nadal, a emocje rosną na skutek zbyt intensywnego i długiego oddziałania szkodliwego czynnika, zostaje osiągnięty punkt, w którym organizm nie jest już w stanie dłużej utrzymać swojej odporności. Nasze działania zaczynają się stawać destruktywne. Zaczynamy szkodzić sami sobie. Decyzje staja się impulsywne i nieracjonalne. Tracimy również zdolność do samokontroli, a czasem do działania.
Gdy taki stan się przedłuża dochodzi do wyczerpania organizmu, czego konsekwencja może być nawet śmierć!
Ø Stres – MECHANIZM
BODZIEC MÓZG – Przysadka mózgowa
(STRESOR) IMPULS NERWOWY
POBUDZENIE HORMONALNE
(ACTH)
NADNERCZA
KORTYZOL;
ADRENALINA; NORADRENALINA
hormony walki i ucieczki,
hormony stresu
UKŁAD KRWIONOŚNY
(wzrost ciśnienia krwi, szybsza
praca serca, uwolnienie do krwi większej niż zwykle ilości
glukozy, cholesterolu i wolnych kwasów tłuszczowych –
STAN GOTOWOŚCI)
Ø SKUTEK
Długotrwały „stan gotowości” organizmu wiąże się ze stale podwyższonym wydzielaniem hormonów „stresu”
Nie rozładowanie napięcia związanego ze stresem powoduje spadek odporności wyczerpanie i rozregulowanie organizmu.
Ø Stres – ocena pierwotna i wtórna
OCENA PIERWOTNA:
„Czym jest dla mnie to
zdarzenie?"
Możliwe odpowiedzi:
- Fakt bez znaczenia
- Korzyść
- Zdarzenie wym. wysiłku adaptacyjnego
OCENA WTÓRNA:
"Co mogę w tej sytuacji zrobić?"
- Nie podejmowanie aktywności
- Poszukiwanie informacji
- Bezpośrednie działanie
- Redukcja wewnętrznych emocji
Eustres/Dystres/Neustres
Stres jest niezbędny do tego byśmy w ogóle mogli podjąć jakiekolwiek działanie. Oddziałuje ciągle.
SYMPTOMY STRESU
Ø Podwyższone tętno
Ø Przyspieszony oddech
Ø Wyostrzone zmysły
Ø Suchość w ustach
Ø STRES PRZEJAWIA SIĘ W:
Ø Reakcjach fizycznych organizmu
Ø Naszych emocjach i myśleniu,
Ø Zachowaniach
Ø Sprawności intelektualnej
Ø Stres – objawy, reakcje
Rodzaj reakcji na stres, jej natężenie jest rzeczą indywidualną i zależy od naszych predyspozycji psychofizycznych
Reakcje mogą mieć charakter:
- FIZJOLOGICZNY : wzmożona nerwowość, nadpobudliwość; palpitacje serca, wzrost ciśnienia; bóle głowy, pleców, żołądka
- PSYCHOLOGICZNY: lęk, stany depresyjne, smutek, irytacja, rozczarowanie życiem i sobą
Ø ŹRÓDŁA STRESU
Stresor to każdy czynnik szkodliwy dla organizmu zarówno fizyczny (np. uszkodzenie ciała, brak snu, nieodpowiednie jedzenie) jak i psychologiczny (utrata poczucia bezpieczeństwa, miłości).
Ø OBSZARY ŹRÓDEŁ STRESU
2. Społeczne czynniki stresu
3. Styl życia
4.Sopsób myślenia i indywidualne nastawienie
Wpływają na nas czynniki takie jak; pory roku, pogoda, światło, dźwięk, zanieczyszczenia
Stres mogą generować nasze relacje z innymi ludźmi, sytuacja zawodowa, finansowa, wyznaczane nam terminy realizacji zadań itp.
O tym jak, nasz organizm odczuwa stres decyduje, to jak o niego dbamy, czy się wysypiamy, czy się zdrowo odżywiamy, czy się gimnastykujemy, a także to, czy jesteśmy zdrowi. Należy więc pamiętać, że wg. coraz większej ilości naukowców większość chorób ma podłoże psychosomatyczne. Działa tu sprzężenie zwrotne.
4. Sposób myślenia i indywidualne nastawienie
Bardzo ważnym źródłem stresu są nasze myśli, postawy, sposób interpretowania rzeczywistości, czyli interakcja JA-OTOCZENIE.
Jakie czynniki stresujące widzisz w swojej przyszłej pracy?
Ø Czynniki stresujące w zawodach w których pracuje się z ludźmi
Ø Związane z organizacją pracy: (praca zmianowa, ilość pacjentów/klientów pod opieką, zakres obowiązków- za duży lub niejasny; pośpiech wymuszony przez organizację pracy; zmęczenie; brak odpoczynku
Ø Związane z charakterem pracy: obciążenie psychiczne, tragedie osobiste pacjentów, choroba, ciężar gatunkowy wykonywanej pracy-odpowiedzialność za ludzkie życie i zdrowie; agresja ze strony pacjentów
Ø Wynikające z podejścia motywacyjnego przełożonych – niewspółmierność gratyfikacji w stosunku do zakresu obowiązków
Ø Uwarunkowane indywidualnie – zakres posiadanej wiedzy, doświadczenia zawodowego i życiowego, stopień zaangażowania się w problemy zawodowe, problemy osobiste
Ø EPIDEMIA STRESU
Ø zmiana charakteru pracy,
Ø nacisk na wysoka wydajność,
Ø coraz dłuższy czas spędzany w środowisku zawodowym,
Ø szalone tempo zmian i ciągłe przystosowywanie się do nowych okoliczności
Ø ilość docierających zewsząd informacji,
Ø otaczające na pośpiech i hałas,
Ø zanieczyszczenie środowiska naturalnego,
Ø rozluźnienie się relacji międzyludzkich.
Wszystko to negatywnie wpływa na kondycję człowieka.
Ø Stres a osobowość
Ø Styl funkcjonowania determinuje styl radzenia sobie ze stresem
OSOBOWOŚĆ
Typ A Typ B Typ C
Ø Osobowość typu A
8. Tendencja do planowania więcej i więcej podczas tej samej
ilości czasu
9.Chroniczne poczucie że coś nagli, jest mnóstwo rzeczy do
zrobienia
10. Poczucie współzawodnictwa (a nie współczucia) gdy spotyka się
Inną osobę z TABP
11. Poczucie że sukces to zrobić więcej w krótszym czasie
12. Ocenianie siebie w kategorii liczb (odwiedzonych miejsc, gości przyjętych, telefonów odebranych itd )
13. Wrogość
Wzór zachowania A usposabia do chorób układu krwionośnego
– choroba wieńcowa
Ø Osobowość typu B
Ø Brak obecności typu A; cechy przeciwstawne do typu A
Ø traktujący wiele spraw “mniej poważnie”
PORÓWNANIE TYPÓW A i B
Tempo mowy SZYBKIE – WOLNE
CIERPLIWOŚĆ – NIECIERPLIWOŚĆ
WSPÓŁZAWODNICTWO – WSPÓŁPRACA
...
hersus