° system przyporowy z wieżami sił i tzw. przypory wiszące dostawione do górnych partii ścian nawy głównej (podobieństwo do kościołów śląskich)
• Mazowsze
0 XIV a zwłaszcza pod koniec XV i początek XVI wpływy w architekturze Zakonu Krzyżackiego
1 charakterystyczny typ bazyliki z wolnostojącą kampanilą, np.
° kościół NMP na Nowym Mieście w Warszawie 1470 r.
° kolegiata w Pułtusku ° fara w Łomży (obecnie katedra)
• Warmia
2 zespół katedralny we Fromborku z katedrą w typie halowym 1329-88, ozdobiona czteroma narożnymi wieżyczkami (analogia do gdańskiego kościoła NMP oraz bazylikowego kościoła parafialnego w Ornecie)
ARCHITEKTURA SAKRALNA POMORZA WSCHODNIEGO (Pomorze Gdańskie)
• koniec XIII i XIV wiek, wpływ Zakonu Krzyżackiego, duże podobieństwo układów kościołów Pomorza
(Gdańsk, Toruń) przy jednoczesnym mocnym odróżnianiu się od architektury centrum i południa Polski.
• Gdańsk
3 cechy:
° w większości halowy układ przestrzenny z charakterystycznym wprowadzeniem przypór konstrukcyjnych do wnętrza budowli;
° bryła jest trójczłonowa : wyodrębnione prezbiterium, korpus nawowy, wieże; rzadko występuje transept;
° prezbiterium posiada własny dach i od schody ozdobny szczyt - Gdańsk kościoły św. Józefa, Świętej Trójcy, Toruń kościół św. NMP;
° osobny dwuspadowy dach nad każda nawą kościoła halowego np. Gdańsk, Kościół św. Katarzyny, katedra we Fromborku i Chełmży, fara w Chełmnie;
4 gładkość zewnętrznych ścian nie artykułowanych szkarpami;
° często wieże na osi kościoła po zachodniej stronie (wyjątek kościoły klasztorne - na stylu prezbiterium z korpusem nawowym)
° zewnętrzna surowość bryły złagodzona rozczłonowaniem strefy dachów, szczytów i wieżyczek - cechy stylu pomorskiego
5 kościoły halowe:
° kościół NMP w Gdańsku, pierwotnie wzniesiony jako bazylika, przebudowany na halowy w 2 połowie XIV i XV w.
° kościół św. Jana w Gdańsku
• rzadko występują układy bazylikowe - wyjątek np. kościoły w Oliwie, Pelplinie i św. Jakuba w Toruniu ARCHITEKTURA ..GOTYKU PIĘKNEGO” NA POMORZU ZACHODNIM
• wczesny gotyk - koniec XIII- XIV głównie małe wiejskie kościoły jednonawowe i duże fary miejskie w typie halowym
lubiejaszczury