Automat.pdf

Automat

Z greckiego automatos - samoczynny, czyli maszyna wykonująca cały cykl swojej pracy

bez udziału człowieka.

Jednym z pierwszych znanych nam dzisiaj twórców automatów był Heron z Aleksandrii (I

wiek n.e.). Wśród wielu prac, jakie po sobie zostawił, jedna poświęcona jest

"konstruowaniu automatów". Opisuje w niej liczne automaty, najczęściej zabawki, jak

Herakles zabijający smoka, brązowy ptak pijacy na rozkaz czy w końcu skomplikowany

wielofigurkowy teatr.

Oprócz zabawek Heron projektował i realizował automaty na zlecenie kapłanów

aleksandryjskich w celu wzbudzania lęku i podtrzymywania wiary. Jeden z tych

automatów otwierał samoczynnie bramę świątyni po zapaleniu ognia ofiarnego. W

urządzeniu tym powietrze zwiększając swoją objętość wskutek ogrzania wypierało wodę

ze specjalnego zbiornika i przelewało do innego. Pod wpływem ciężaru przelanej wody

naczynie przesuwało się w dół i przez transmisję linową obracało słupy, na których

zawieszone były drzwi świątyni. On również jest autorem pierwowzoru turbiny parowej

(tzw. bani Herona - aeolipili).

Leonardo da Vinci opracował ciekawe urządzenie, które samoczynnie obracało rożen z

dziczyzną. Rożen był połączony przez układ kół zębatych z prostą turbiną. Gdy zapalano

ogień, gazy spalinowe obracały turbinę, a przez przekładnię rożen, i to tym szybciej im

większy był płomień.

W okresie średniowiecza skonstruowano liczne automaty, tzw. androidy - ruchome figury

naśladujące ruchy i czynności człowieka. Przykładem może być "żelazny człowiek"

biskupa Ratyzbony Alberta Wielkiego, otwierający i zamykający drzwi oraz witający

wchodzących. Wśród licznych automatów tego typu zdarzały się również wielkie

oszustwa, jak maszyna grająca i zazwyczaj wygrywająca w szachy, "skonstruowana" w

końcu XVIII wieku przez W. von Kempelena. w rzeczywistości pod stolikiem szachowym w

specjalnym pudle ukryty był wytrawny szachista.

Początek wykorzystywania automatów do celów przemysłowych to połowa XVIII wieku.

Najstarsze to zawór bezpieczeństwa (regulator ciśnienia) zastosowany w 1679 roku przez

D. Papina w jego autoklawie , regulator prędkości obrotowej maszyny parowej,

zrealizowany przez J. Watta w 1784 roku.

Dalszy rozwój automatów doprowadza do powstania w latach dwudziestych XX wieku,

nowej dyscypliny naukowej - automatyki. Następne wynalazki, m.in. półprzewodniki i

urządzenia elektroniczne pozwoliły na skonstruowanie bardzo skomplikowanych

automatów jak automatyczny pilot w lotnictwie , układ samoczynnego hamowania

pociągów na trasach kolei podziemnych o bardzo dużym ruchu. Powstały również fabryki

całkowicie zautomatyzowane, w których liczba ludzi została ograniczona do minimum

(wyłącznie do kontroli).

Dzięki automatyce możliwe były do zrealizowania powrotne załogowe i bezzałogowe loty

na Księżyc , w kierunku Marsa, Wenus i innych planet.