ABC wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych.pdf
(
59 KB
)
Pobierz
ABC wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych
ABC wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych
1. Pojęcie pracy nadliczbowej i zasady wynagradzania za tę pracę
Pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a takŜe ponad przedłuŜony dobowy
wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy. Jest ona dopuszczalna tylko w sytuacjach
wyjątkowych. Pracodawca moŜe ją zlecić w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 151 § 1 K.p., czyli w sytuacji gdy:
·
zachodzi konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony Ŝycia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo
usunięcia awarii,
·
występują szczególne potrzeby pracodawcy, z tym Ŝe wówczas praca w godzinach nadliczbowych jest limitowana (nie moŜe przekroczyć
150 godzin w roku kalendarzowym, chyba Ŝe przepisy płacowe obowiązujące u pracodawcy określają inną liczbę godzin nadliczbowych w
roku kalendarzowym).
Regulacje art. 151 § 4 K.p. pozwalają na ustalenie wyŜszego limitu godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym. Ograniczeniem jest maksymalny
tygodniowy czas pracy danego pracownika, który nie moŜe przekroczyć łącznie z godzinami nadliczbowymi przeciętnie 48 godzin w przyjętym
okresie rozliczeniowym (art. 131 § 1 K.p.). W praktyce zatem wskazany limit moŜe być zwiększony w skali roku do około 380 godzin.
Za godziny pracy przepracowane ponad normę, zarówno dobową jak i średniotygodniową, naleŜy wypłacić pracownikowi przede wszystkim
normalne wynagrodzenie za wykonaną pracę (art. 80 K.p.). Ponadto stosownie do art. 151
1
§ 1 K.p., oprócz normalnego wynagrodzenia przysługuje
dodatek w wysokości:
·
100% wynagrodzenia
, jeśli godziny nadliczbowe przypadają w nocy albo w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy,
zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy albo w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w
niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
·
50% wynagrodzenia
- za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w kaŜdym innym dniu niŜ wymienione powyŜej.
Dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia przysługuje pracownikowi równieŜ za kaŜdą godzinę z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej
normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba Ŝe przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych,
za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej powyŜej.
Przykład 1
Pracownik zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy (codzienna praca przez 5 dni w tygodniu od 7
00
do 15
00
) wykonywał pracę przez 3 dni
ostatniego tygodnia sierpnia przez 10 godzin (od 7
00
do 17
00
). Za kaŜde 2 godziny przekraczające normę dobową otrzymał wynagrodzenie z 50%
dodatkiem.
Przykład 2
Inny pracownik zatrudniony przy pracy zmianowej świadczył pracę w sierpniu br. dwukrotnie w godzinach od 14
00
do 24
00
(zamiast do 22
00
). Pora
nocna w firmie została wyznaczona między godziną 22
00
a 6
00
. Za kaŜde 2 godziny nadliczbowe przekraczające normę dobową przypadające w porze
nocnej pracownik otrzymał wynagrodzenie ze 100% dodatkiem.
NaleŜy wspomnieć, Ŝe uregulowania kodeksowe ustalają minimalne wysokości dodatków jakie pracodawcy są obowiązani wypłacać pracownikom
za pracę w godzinach nadliczbowych. Regulaminy wynagradzania lub układy zbiorowe pracy mogą zawierać rozwiązania korzystniejsze dla
zatrudnionych.
Regulacje prawa pracy jednoznacznie nie wskazują jakie składniki obejmuje pojęcie "normalne wynagrodzenie", o którym jest mowa w art. 151
1
§ 1
K.p. Kwestię tę rozstrzygnięto w orzecznictwie. Stosownie do wyroku Sądu NajwyŜszego z dnia 3 czerwca 1986 r. (sygn. akt I PRN 40/86, OSNC
1987/9/140), przez "
normalne wynagrodzenie" naleŜy rozumieć wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie.
W skład
tego wynagrodzenia wchodzi wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania oraz dodatkowe składniki wynagrodzenia
o charakterze stałym, jeśli na podstawie obowiązujących u pracodawcy przepisów płacowych pracownik ma prawo do takich dodatkowych
składników. MoŜna do nich zaliczyć premie oraz dodatki takie jak np.: funkcyjny, staŜowy, za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, za
znajomość języków obcych. W przypadku pracowników wynagradzanych tylko prowizyjnie będzie to prowizja wypracowana zarówno w godzinach
rozkładowych, jak i w godzinach przekraczających normy czasu pracy.
Natomiast
podstawą do wyliczenia dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych jest wynagrodzenie pracownika wynikające z jego
osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną.
Jeśli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy
określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia (np. przy wynagrodzeniu prowizyjnym) - art. 151
1
§ 3 K.p.
Sąd NajwyŜszy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 30 grudnia 1986 r. (sygn. akt III PZP 42/86, OSNC 1987/8/06) stwierdził, Ŝe
wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania, obejmuje oprócz wynagrodzenia zasadniczego równieŜ dodatek
funkcyjny. Ostatnio jednak pogląd ten uległ istotnej zmianie. Z uchwały Sądu NajwyŜszego z dnia 3 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II PZP 4/07)
wynika, Ŝe w pojęciu wynagrodzenia zasadniczego nie mieszczą się Ŝadne dodatki. W tej sytuacji
50% i 100% dodatek za pracę nadliczbową jest
naliczany tylko od wynagrodzenia zasadniczego.
W uzupełnieniu naleŜy wyjaśnić, Ŝe dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych nie przysługuje pracownikowi w razie udzielenia mu czasu
wolnego od pracy w zamian za czas przepracowany ponad ustaloną normę (art. 151
2
K.p.).
2. Naliczanie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych
Dokonując obliczeń dodatku za pracę nadliczbową naleŜy zastosować regulacje rozporządzenia o wynagrodzeniu.
W celu obliczenia dodatku za jedną godzinę pracy nadliczbowej dla pracownika wynagradzanego według składników wynagrodzenia, określonych
w stawce miesięcznej w stałej wysokości - naleŜy tę stawkę podzielić przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym
miesiącu.
Przykład 3
Pracownik przepracował w sierpniu br.
10 godzin z dodatkiem 50% i 8 godzin z dodatkiem 100%. W skład wynagrodzenia pracownika wchodzi:
·
wynagrodzenie zasadnicze: 1.950 zł,
·
dodatek staŜowy w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego: 195 zł,
·
dodatek funkcyjny: 150 zł miesięcznie.
Normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe:
·
wynagrodzenie miesięczne: 2.295 zł (1.950 zł + 195 zł +150 zł),
·
normatywny czas pracy dla sierpnia: 176 godzin,
·
stawka za 1 godzinę pracy: 13,04 zł (2.295 zł : 176 godz.).
Normalne wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych:
234,72 zł
(13,04 zł x 18 godz.).
Dodatki za godziny nadliczbowe:
·
wynagrodzenie zasadnicze: 1.950 zł,
·
wynagrodzenie za 1 godzinę pracy: 11,08 zł (1.950 zł : 176 godz.),
·
wynagrodzenie za 8 godzin nadliczbowych z dodatkiem 100%:
88,64 zł
(11,08 zł x 8 godz.),
·
wynagrodzenie za 10 godzin nadliczbowych z dodatkiem 50%:
55,40 zł
(11,08 zł x 50% x 10 godz.).
Za pracĘ w godzinach nadliczbowych pracownik powinien otrzymaĆ 378,76 zł, w tym:
·
normalne wynagrodzenie za tę pracę: 234,72 zł,
·
dodatek 100%: 88,64 zł,
·
dodatek 50%: 55,40 zł.
Przykład 4
Pracownik jest wynagradzany według stawki godzinowej wynoszącej 8 zł. Przepracował w sierpniu 20 godzin nadliczbowych z 50% dodatkiem. Przy
stawce godzinowej za pracę nadliczbową przysługuje mu normalne wynagrodzenie wynoszące 160 zł (8 zł x 20 godz.). Natomiast dodatek wyniesie
80 zł x (8 zł x 50% x 20 godz.).
W przypadku pracownika wynagradzanego według stawki prowizyjnej naleŜy do wyliczenia stawki dodatku przyjąć zgodnie z art. 151
1
§ 3 K.p. -
60% tego wynagrodzenia. Stosując przepisy § 4 rozporządzenia o wynagrodzeniu, w celu obliczenia dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych
za jedną godzinę pracy według zmiennych składników, naleŜy wynagrodzenie ustalone w myśl zasad obowiązujących przy obliczaniu
wynagrodzenia za urlop podzielić przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w okresie, z którego ustala się to wynagrodzenie.
Przykład 5
Pracownik wynagradzany 7% prowizją od sprzedaŜy wypracował w sierpniu br. 15 godzin nadliczbowych z 50% dodatkiem. Prowizja za
przepracowane w sierpniu 191 godzin (176 godz. + 15 godz.) wynosiła 1.800 zł. Natomiast za trzy ostatnie miesiące poprzedzające miesiąc
wystąpienia pracy nadliczbowej prowizja wynosiła łącznie 8.125 zł. Z tej kwoty obliczamy 60%, co daje podstawę do naliczania dodatku za
nadgodziny w wysokości 4.875 zł (8.125 zł x 60%). W okresie od 1 maja do 31 lipca br. pracownik przepracował 520 godzin.
Dodatek za godziny nadliczbowe wynosi 70,35 zł, zgodnie z wyliczeniem:
·
wynagrodzenie za 1 godzinę pracy: 9,38 zł (4.875 zł : 520 godz.),
·
dodatek 50% za 1 godzinę nadliczbową: 4,69 zł (9,38 zł x 50%),
·
kwota dodatku za pracę nadliczbową: 70,35 zł (4,69 zł x 15 godz.).
Przykład 6
Gdyby pracownik wynagradzany prowizyjnie, o którym mowa w przykładzie 5, podczas pracy w godzinach nadliczbowych w tym samym miesiącu
nie wypracował prowizji (np. nie zawarł Ŝadnej umowy albo nie sprzedał Ŝadnego towaru), jego normalne wynagrodzenie za pracę nadliczbową
naleŜałoby obliczyć biorąc za podstawę wypracowaną w sierpniu prowizję wynoszącą 1.500 zł. Wówczas normalne wynagrodzenie za 1 godzinę
pracy wyniosłoby 8,52 zł (1.500 zł : 176 godz.). Stąd normalne wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych - 127,80 zł (8,52 zł x 15 godz.).
Natomiast dodatek za 1 godzinę nadliczbową, obliczony tak jak w przykładzie 5 wyniósłby 4,69 zł (9,38 zł x 50%), a za 15 godzin 70,35 zł (4,69 zł x
15 godz.).
Uproszczoną formą wynagradzania za pracę nadliczbową jest ryczałt za tę pracę. W stosunku do pracowników wykonujących stale pracę poza
siedzibą pracodawcy, wynagrodzenie oraz dodatek za pracę nadliczbową mogą być zastąpione ryczałtem (art. 151
1
§ 4 K.p.). Wysokość ryczałtu
powinna odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w godzinach nadliczbowych.
Przykład 7
Pracodawca przeprowadził analizę czasu pracy za rok ubiegły elektryka zatrudnionego w filii przedsiębiorstwa. Na jej podstawie ustalił, Ŝe
pracownik wypracował w 2006 r. 120 godzin nadliczbowych, a średnio w miesiącu 10 godzin nadliczbowych (120 godz. : 12 m-cy). Pracodawca
przyznał mu na 2007 r. miesięczny ryczałt stanowiący równowartość wynagrodzenia (normalnego wraz z dodatkiem) za taką właśnie liczbę godzin.
Plik z chomika:
anek6
Inne pliki z tego folderu:
symfonia - płace.pdf
(6843 KB)
Podstawy rachunkowości - zbiór ćwiczeń, A. Kostur, M. Otręba, Katowice 2008.pdf
(35770 KB)
Controlling Teoria zastosowania - Stanisław Marciniak (2 rozdziały).pdf
(47220 KB)
symfonia - FINANSE I KSIĘGOWOŚĆ - podręcznik.pdf
(6655 KB)
KSIĘGOWANIE OD A DO Z(2).pdf
(885 KB)
Inne foldery tego chomika:
Administracja podręczniki
Antropologia Kultury podręczniki
Historia medycyny
Książki HELIONA
książki medyczne
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin