11

STATYSTYKA

Wykładowca – dr Muzalewska

Statystyka  -  nauka  o  metodach  badania  zjawisk  masowych

Zbiór nieskończoności                        _______________________________

Im zbór bardziej liczny tym prawidłowość wyraźniejsza

Zjawiska masowe – zbiorowość statystyczna lub  populacja generalna – jest to zbiór jednorodnych elementów objętych badaniem  statystycznym

Skład zbiorowości  statystycznej :

-         jednostki statystyczne  są to elementy wchodzące w skład zbioru

Jednostki statystyczne występują w dwóch rodzajach :

1.     jednostki proste -  są niepodzielnie, nie mogące utworzyć nowej

                                   zbiorowości

2.     jednostki złożone – są podzielne – mogące utworzyć nową zbiorowość

                                   statystyczną  ( np. województwa Polski w 2003r. –

                                   można wyodrębnić np. miasta i powiaty )

Liczebność   -    N    -   jest  to  liczba   jednostek   wchodzących  w  skład

                                       zbioru

CECHY  -  są  to  właściwości  charakteryzujące  jednostki  badanej  zbiorowości  .

CECHY

ILOŚCIOWE CIĄGŁE

- właściwości przyjmujące wartości z przedziału liczbowego np. wiek studentów 19-35 , np. wynagrodzeni , koszty itd.

ILOŚCIOWE  SKOKOWE –

-właściwości  zmieniające się w sposób skokowy tzn. nie przyjmują wartości pośrednich np. zaliczony rok studiów I, II lub III lub IV itd.

JAKOŚCIOWE PORZĄDKOWE

( rangowe) – mają pewien porządek (rangę- skala wyższego rzędu) np. wykształcenie :

- podstawowe,

- zasadnicze zawodowe

- średnie

- wyższe

JAKOŚCIOWE NOMINALNE –

-opisane słowem w skali nominalnej ( skala najniższego rzędu) np. kierunek kształcenia : administracja , medycyna

-nie występuje hierarchia ważności

ZMIENNE ILOŚCIOWE

- właściwości wyrażone liczbą , można je zważyć, zmierzyć

ZMIENNE JAKOŚCIOWE

( niemierzalne)

-właściwości opisane słowem ( nie można ich zważyć, zmierzyć, ani przedstawić za pomocą liczby )

STAŁE PRZESTRZENNE

( geograficzne)

odpowiadają na pytanie  gdzie ? określają miejsce występowania zbioru np. Akad.Bydg. dla każdego studenta

STAŁE CZASOWE

odpowiadają na pytanie : kiedy?

Określają czas, występowanie zbioru

Cecha wspólna dla każdej jednostki zbioru

STAŁE RZECZOWE

( przedmiotowe ) odpowiadają na pytanie : kto ? , co?

jest przedmiotem zbioru , definiują jednostkę w zbiorze

CECHY STAŁE :                                                    

- właściwości wspólne dla wszystkich jednostek budowanej zbiorowości,

CECHY ZMIENNE

- cechy statystyczne- są to właściwości różniące jednostki między sobą

OKREŚLANIE    PRAWIDŁOWOŚCI

( tylko dla cech zmiennych statystycznych )

Cechy stałe służą do dokładnego określania danej zbiorowości .

przykład :

pracownicy wg wynagrodzenia

____________________________________________________

____________________________________________________

społeczeństwo ubogie

___________________________________________________

społeczeństwo bogate

(x), (y), (z) itp. – zmienne , które można zmierzyć

wariant zmiennej – jest to odmiana zmiennej

     zmienna płeć – kobieta lub mężczyzna

     zmienna marka samochodu – fiat, mercedes, audi itp.

WARUNKI   WYODREBNIANIA  ZBIOROWOŚCI  STATYSTYCZNEJ

Aby grupę osób, zwierząt lub przedmiotów  lub zdarzeń można było nazwać zbiorowością statystyczną muszą być spełnione następujące warunki :

1.     Zbiór musi być dostatecznie liczny ( liczebność określa prawo wielkich liczb )

2.     Musi występować cecha stała w ujęciu rzeczowym , czasowym, przestrzennym ( trzeba określić kto lub co jest przedmiotem , kiedy i gdzie występuje )

3.     Musi występować przynajmniej jedna cecha zmienna ( statystyczna) aby można było dla niej określić prawidłowości

Grupowanie statystyczne wg zmiennej jakościowej niemierzalnej

     -    grupowanie statystyczne polega na podziale jednostek statystycznych wg przyjętego

           kryterium zmienności ( zmienna jakościowa)

-         grupując jednostki wg zmiennej jakościowej , budujemy schemat klasyfikacyjny, który jest wyszczególnieniem wariantów zmiennej jakościowej w oparciu o zebrany materiał statystyczny oraz o definicję zmiennej.

Schemat klasyfikacyjny zmiennej jakościowej musi spełniać następujące warunki :

1.     przejrzystości – nazwy wariantów muszą być podane w sposób czytelny i zrozumiały dla odbiorcy,

2.     rozłącznego podziału – nazwy wariantów w schemacie klasyfikacyjnym muszą wykluczać się wzajemnie

B

A

       muszą wykluczać się wzajemnie

B

A

                     =

       musi występować brak stosunku zamienności pojęć

       W schemacie klasyfikacyjnym nie może mieć miejsca stosunek nadrzędności

       i podrzędności

       np. A- wojewoda

             B – urzędnik

        tzn. wojewoda jest urzędnikiem, ale nie każdy urzędnik jest wojewodą

3.     wyczerpującego podziału – wszystkie jednostki budowanej zbiorowości muszą mieścić się w podanym schemacie klasyfikacyjnym . Jeśli nie mieszczą się w wymienionych nazwach należy wprowadzić wariant tzw. „otwarty”  np. „inne” , „pozostałe”

Przykład tabelaryczny

-         pracownicy sp jawnej „KOGA” w Poznaniu wg wykształcenia na dzień 30.06.2003r.

* musimy wykreślić te wiersze gdyż nie spełniają one warunku rozłączności podziału – wykształcenie np. wyższe zawodowe  zawiera się w zawodowym

Pod tabelą umieszczamy :

Źródło : dane umowne , ćwiczeniowe np. badania własne

CHARAKTERYSTYKA  PRZEDMIOTU  BADANIA :

-         zbiorowość statystyczna – pracownicy sp. jawnej „KOGA” stan na dzień 30.06.2003r.

-         jednostka statystyczna - pracownik – jednostka prosta

-         liczebność zbioru – N = liczba pracowników = 78

-         suma liczebności cząstkowych ni  

„i” – numer wariantu od ni do nk

    „k” -  ostatni numer wariantu

na liczebność zbioru złożyła się suma å liczebności cząstkowych

    k

N = å ni

     i=1

-         zmienna – wykształcenie pracowników ( zmienna jakościowa – porządkowa-rangowa)

-         * spełniony warunek – rozłącznego podziału – po wprowadzonej korekcie

Wskaźnik  struktury  :

  tj. Odsetka  liczebności

ni

W...