I.doc

I. Rada Europy

celem RE jest osiągnięcie większej jednomyślności między jej członkami dla ochrony i realizacji idea­łów i zasad będących ich wspólnym dziedzictwem i ułatwiających ich postęp społeczny i gospodarczy;

organy RE:

Zgromadzenie Parlamentarne (parlamentarzyści wyznaczeni przez swoje parlamenty);

Komitet Ministrów (MSZ lub ich zastępcy – z reguły stali przedstawiciele);

Sekretariat z SG na czele;

Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy – od 1994 r.

oraz inne organy pomocnicze;

nie ma kompetencji do stanowienia prawa, ale może wydawać niewiążące rezolucje oraz może przygotowywać projekty u.m.;

zgodnie z praktyką jej działalności są 3 główne idee przy­świecające jej pracom:

zasada demokracji pluralistycznej;

poszanowanie prawa;

system ochrony praw człowieka;

organizacja międzyrządowa (pomimo ZP) o kompetencjach koordynacyjnych → kompromis między stanowiskiem integracji o charakterze ponadnarodowym (system ochrony praw człowieka, ZP) a stanowiskiem integracji międzyrządowej (generalnie mechanizm jej działania);

Europejska Wspólnota Węgla i Stali

18 kwietnia 1951 r. Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN i Włochy w Paryżu Traktat ustanawiający EWWiS (wszedł w życie 23 lipca 1952 r.) na 50 lat (wygasł 2002 r.);

przemysł węglowo-stalowy oraz przedsiębiorstwa sektora górniczo-hutniczego pod zarządem Wysokiej Władzy (niezależna od państw) (początkowo termin ponadnarodowy);

4 podstawowe instytucje Wspólnoty:

Specjalna Rada Ministrów → kompetencje decyzyjne;

Wysoka Władza → kompetencje decyzyjne è Komisja;

Wspólne Zgromadzenie → kompetencje kontrolne è Parlament Europejski;

Trybunał Sprawiedliwości→ kompetencje kontrolne;

traktat ten to wzorcowy przykład traite-loi gdyż uregulowano w nim wszystkie kwestie, które państwa uważały za niezbędne dla sprawnego funkcjonowania wspólne­go rynku węgla i stali → te materialnoprawne regulacje uzupełniane przez strukturę instytucjonalną;

odejście od międzyrządowego, klasycznego modelu org. m. → w związku z EWWiS w doktrynie p.m. wyróżniono cechy org. o charakterze ponadnarodowym:

instytucje, które nie reprezentują państw;

we wszystkich instytucjach decyzje mogą być podejmowane większością głosów;

upoważnienie organów organizacji do przyjmowania aktów o charakterze wiążącym;

niektóre z tych aktów mają skutek wiążący w stosunku do jednostek fi­zycznych i osób prawnych;

postanowienia traktatu i powstające na jego podstawie prawo stanowią jako całość nowy porządek prawny;

poddanie oceny ważności aktów takiej organizacji i oceny wypełniania zobowiązań przez państwa członkowskie kontroli instytucji sądowej organi­zacji (Trybunałowi Sprawiedliwości);

Europejska Wspólnota Gospodarcza

odrzucenie projektu Wspólnoty Obronnej i Europejskiej Wspólnoty Politycznej wrócono do koncepcji integracji społeczno-gospodarczej;

propozycja państw Beneluksu utworzenia wspólnego rynku przez stopniowe rozszerzanie integracji na nowe dziedziny gospodarcze → EWWiS za i utworzono komitet do opracowania dokumentów raport przyjęty w Wenecji;

25 marca 1957 r. Traktat o utworzeniu EWG (Rzym; czas nieokreślony; wszedł w życie 1.1.1958) → akt obszerny, wraz z konwencją stowarzyszającą z EWG kraje i terytoria zamorskie; określał cele, które miały być realizowane przez utworzenie wspólnego rynku oraz konkretyzował środki przysługujące EWG, a system instytucjonalny to:

Rada (prawodawcza, międzyrządowa);

Komisja (wykonawca, ponadnarodowa);

Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne (kontrolna, reprezentanci parlamentów);

Trybunał Sprawiedliwości (kontrolna, ponadnarodowa);

Komitet Ekonomiczno-Społeczny (pomocniczy);

Traktat z Maastricht zmienił nazwę EWG na WE;

Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom)

25 marca 1957 r. Traktat o utworzeniu EWEA (Rzym, czas nieokreślony; wszedł w życie 1.1.1958) → system instytucjonalny: Rada, Komisja, Europejskiego ZP, Trybunał Sprawiedliwości, Komitet Ekonomiczno-Społeczny;

Jednolity Akt Europejski

luty 1986 r. – Jednolity Akt Europejski (wszedł w życie 1.7.1987) → krótki dokument (3-częściowy);

I część – niewiele wspólnych postanowień, ale w art. 2 JAE formalne uznanie Rady Europejskiej (konf. szefów państw i rządów);

II część – poprawki i uzupełnienia traktatów zał. dot. m.in. trybu głosowania w Radzie, procedury legislacyj­ne współpracy i zgody w ramach ówczesnej EWG oraz sprawy związane z Sądem I Inst.;

III część – formalizowała proce­dury dot. Europejskiej Współpracy Politycznej (EWP);

prawo materialne → wprowadzono nowe polityki (np. ochrona środowiska) i postanowiono o wprowadzeniu do końca 1992 r. rynku wew. (obszar bez granic wewnętrznych, na którym zostaje zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i ka­pitału);

w preambule JAE → wola przekształcenia w UE na fundamentach WE oraz EWP;

niehomogeniczny charakter JAE → ważne zmiany do 3 traktatów, po raz pierwszy skodyfikował zagadnienia WSP, ale nie połączył tych 2 torów integracji → jednak: ujęte w jednym dokumencie postanowienia o odrębnych podstawach prawnych, warunkach oraz celach dla instytucji WE i EWP → ale: zapoczątkowanie łączenia tych obszarów, gdyż Rada Europejska ma prawo podejmowania działań w obu tych obszarach è JAE uczynił z WE i EWP dwa nierozłączne filary do tworzenia UE;

Traktaty o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht, Traktat z Am­sterdamu oraz Traktat z Nicei)

12.1989 r. – konferencja w Strasburgu (zwołana na mocy art. 236 TEWG) → przygotowanie zmian traktatowych dot. unii gosp.-walutowej → 06.1990 r. Rada Europejska zwołała konferencję dot. unii politycznej, w związku ze zmianami politycznymi w Europie Śr. i Wsch. è projekty: Traktat o Unii Gosp.-Walutowej oraz Traktat o Unii Politycznej → podpisane jako Traktat o Unii Europejskiej w Maastricht 7 lutego 1992 r. (wszedł w życie 1.11.1993);

składa się: preambuła i 7 części;

post. dot. UE w I, V, VI, VII – cele i struktura UE, II (wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa) i III (współpraca w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych) filar;

pozostałe części modyfikują traktaty założycielskie;

niejednorodna struktura;

wprowadził zmianę z EWG na WE;

zmiany do TWE – włączenie przepisów o Unii Gosp.-Walutowej, o obywatelstwie UE i zasadzie pomocniczości; procedura współdecydowania w stanowieniu prawa pochodnego; w prawie materialnym: polityka społeczna, polityki dot. oświaty, kształcenia i młodzieży, kul­tury, zdrowia, ochrony konsumenta, przemysłu i sieci transeuropejskich;

1996 r. konferencja międzyrządowa do opracowania reformy instytucjonal­nej UE → 06.1997 r. przyjęty przez Radę Europejską projekt Traktatu Amsterdamskiego (wszedł w życie 1.5.1999) zmodyfikował TUE i TWE i TEWEA → liczne protokoły, załączniki i deklaracje;

nie przeprowadzono zamierzonej reformy instytucjonalnej (m.in. modyfikacji składu Komisji i systemu głosowania większością kwalifikowaną w Radzie);

określono zasady na których opiera się UE → możliwość zawieszenia w pewnych prawach członka, który narusza przepisy traktatu;

postanowienia dot. tzw. ściślejszej współpracy zarówno w ramach WE jak i III filaru;

uwspólnotowienie polityki azylowej, wizowej i imigracyjnej (tytuł IV TWE);

zmieniono nazwę III filaru na Współpracę Policyjną i Sądową w Sprawach Karnych i rozszerzono częściowo jurysdykcję TS na III filar UE;

wiele istotnych zmian w ramach II filaru UE (min. większy zakres decyzji większością kwalifikowaną w Radzie);

26 luty 2001 podpisanie przez MSZ Traktatu Nicejskiego (wszedł w życie 1.2.2003)

przygotowany przez konferencję międzyrządową zwołaną w 2000 r. → cel: akcesja nowych państw z Europy Śr. i Wsch. → w Deklaracji w sprawie przyszłości Unii dołączonej do Aktu Końcowego TN napisano, że TN zamyka zmiany instytucjonalne niezbędne do przystąpienia nowych państw członkowskich;

to u.m. zmieniająca TUE, TWE oraz inne akty prawne, składa się z krótkiej preambuły i 2 części;

I część (art. 1-6): zmiany do TUE, TWE, TEWWiS, TEWEA, Protokołu w Sprawie Statutu ESBC i EBC oraz Protokołu w sprawie przywi­lejów i immunitetów WE;

II część (art. 7-13): przepisy przejściowe i końcowe → 7,8,9 dot. uchylenia post. Protokołu dot. Statutu TS, art. 10 uchyla decyzję Rady o ustanowieniu Sądu I Inst., pozostałe to typowe przepisy końcowe;

zawarty na czas nieokreślony;

dołączono cztery Protokoły:

w sprawie rozszerzenia Unii Europejskiej;

w sprawie Statutu Trybunału Sprawiedliwości;

o skutkach finansowych wygaśnięcia TEWWiS oraz o Funduszu Badaw­czym Węgla i Stali;

w sprawie art. 67 TWE;

do Aktu Końcowego Konferencji dołączono 24 Deklaracje przyjęte przez Konferencję i 3 Deklaracje odnotowane przez Konferencję;

zmiany obejmują:

zarówno związane z procesem rozszerzania UE, jak i niezwiązane;

skład, procedury, podział miejsc w instytucjach WE → uzależnione od liczby nowych państw (szczegóły w Protokole i Deklaracji w sprawie rozszerzenia Unii oraz Deklaracji w sprawie progu większości kwalifikowanej w procedurze głoso­wania w Radzie);

nowe zasady podziału głosów w Ra­dzie i skład liczbowy Komisji;

nowe zasady podziału miejsc w PE, Trybunale Obrachunkowym, Komitecie Ekonomiczno-Społecznym oraz Komitecie Regionów;

istotne zmiany w strukturach sądowych;

zwiększona rola Komisji i PE związana ze ściślejszą współpracą (wzmocniona współpraca „enhanced co.”);

nowela art. 7 TUE dot. uznania państwa za winne poważnego i trwałego naruszenia zasad zawartych w art. 6 TUE;

zmiany w TUE dot. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa → min. podkreślenie niezależności między UE a UZachE, procedura głosowania większością kwalif. w spr. u.m. dot. WPZiB, specjalny przedstawiciel mający mandat dot. szczególnych kwestii polityki zagranicznej i bezpieczeń­stwa;

ustanowienie UE spowodowało zbliżenie się obu kierunków integracji: nurtu ponadnarodowego w I filarze i nurtu międzyrządowego w II i III filarze;

II i III filar – kwestie te podejmowane są przez Radę, częściowe wykluczenie ich spod kompetencji TS → w II filarze nie może orzekać o zgodności z prawem czy wydawać orzeczeń prejudycjalnych, a w III orzeczenia prejudycjalne mają charakter fakultatywny;

postanowienia wspólne TUE oraz postanowienia tytułów V i VI – elementy międzyrzą­dowe, a postanowienia końcowe (tytuł VIII) oraz postanowienia do­tyczące zmian traktatów (tytuły II-IV) – ponadnarodowe;

ważne → post. dot. międzyrządowego nurtu TUE nie naruszają traktatów wspólnotowych lub późniejszych aktów je zmieniających albo uzupełniających, a UE ma obowiązek respektowania acquis communautaire (dochodzone przed TS w stosunku do instytucji wspólnot i państw członkowskich);

TUE poszerzył obszar obu płaszczyzn integracyj­nych → sfera współpracy wspólnotowej może obejmować jeszcze szerszy zakres bez konieczności wprowadzania zmian do traktatów; sfera współpracy międzyrządowej obejmuje potencjalnie całość po­lityki zagranicznej i bezpieczeństwa (III filar tylko to co w tytule VI TUE);

art. 2 TUE o zachowaniu i rozbudowywa­niu przez UE acquis communautaire → rodzaj gwarancji dla nurtu ponadnarodowego; a art. 5 TWE (za­sada pomocniczości) → rodzaj gwarancji nurtu międzyrządowego;

Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej

–          sformułowane ogólnie → art. 1 TEWEA:

przyczynienie się, przez stworzenie niezbędnych warunków, do powstania i szybkiego rozwoju przemysłu jądrowego,

podniesienie poziomu życia w państwach członkowskich,

rozwijanie stosunków z innymi państwami.

preambuła TEWEA → postęp w sprawie pokoju i apel o podjęcie niezwłocznie wysiłku do realizacji tego celu;

TEWEA – tylko pokojowe wykorzystanie energii jądrowej;

jednym z celów jest też podniesienie stopy życiowej w państwach czł. → nawiązanie do realizacji celów społ.;

Rada Europejska

I. Miejsce Rady Europejskiej w systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej

Rada Europejska (RE) – z praktyki konferencji szefów państw/rządów lub rządów;

nie mylić z Radą Europy, Radą czy zebranymi w Radzie przedstawicielami państw członkowskich;

pierwsze spotkanie – Paryż, luty 1961 r. → Paryż 1974 r. prezydent Francji, Valery Giscard d'Estaing zaproponował utworzenie Rady Europejskiej (3razy do roku) + włączenie do struktury W è dopiero w JAE sformalizowane;

spory w doktrynie:

miejsce RE w systemie W → nie jest instytucją W, ale jest instytucją UE;

szefowie państw/rządów mogą być też jako Rada (art. 7 TWE), ale wtedy bez przewodniczącego i 1 członka KE;

odmawia się jej charaktery instytucji ze względu na brak ram administracyjnych, trybu powołania i siedziby → ale w p.m. są org. m. podobnie funkcjonujące;

II. Skład i organizacja

niekadencyjna instytucja mię­dzyrządowa, wspomagana administracyjnie przez to państwo członkowskie, któ­re sprawuje przewodnictwo w Radzie (tzw. Prezydencja) oraz przez Sekretariat Generalny Rady;

spotkania → w państwie prezydencji, ale od 2002 r. przynajmniej 1 w Brukseli, a zgodnie z Deklaracją Nr 22 do TUE z Nicei po powiększeniu sie do 18 wszystkie w Brukseli;

skład i funkcje → w TUE;

skład: szefowie państw/rządów (+MSZ) i przewodniczący Komisji (+1 członek);

nie ma trybu powołania;

status w p.m. taki jak stanowisko, które zajmują (np. przewod. KE i człlnek Protokół o przywilejach o immunitetach W z 1965 r.);

częstotliwość → co najmniej 2 razy w roku;

przewodniczy szef państwa/rządu państwa, które przewodniczy w Radzie;

składa po każdym posiedzeniu sprawozdania PE oraz roczne o postępie osiągniętym przez UE;

posiedzenia przygotowywane merytorycznie na 3 poziomach

państwowym;

międzypaństwo­wym;

wspólnotowym;

porządek obrad przygotowuje dla:

I filaru – Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER);

II i III filaru – Komitet Polityczny i Koordynacyjny;

podział spotkań na oficjalne i nieformalne;

czasem spotkania tematyczne;

III. Funkcje

art. 4 TUE → RE nadaje UE impuls niezbędny do jej rozwoju i określa główne wytyczne jej polityki;

funkcje o charakterze politycznym;

w traktatach rzeczowy podział kompetencji między Radą a RE;

w traktatach niewiele kompetencji RE, np. zasady i wytyczne, decydując o wprowadzeniu przez UE strategii w ob­szarze polityki gospodarczej i walutowej (art. 99 ust. 3 TWE), polityki zatrudnie­nia (art. 128 TWE), polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (art. 13 i 17 TUE), a w obszarze współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych określa podstawowe zadania oraz może jednomyślnie podjąć decyzję o upoważnieniu państw do podjęcia wzmocnionej współpracy (art. 40a TUE);

sprawy należące do kompetencji W, RE nie stanow żadnych aktów prawnych, ale może omawiać sprawy, które W dot.;

impulsy i wytyczne nie są obowiązujące dla wspólnot, dlatego możliwa jest ponowna dyskusja nad nimi w ramach Rady, też możliwa dyskusja gdy Rada w II filarze podejmuje decyzje na podstawie wytycznych przyjętych przez RE lub w przypadku decyzji dot. kwestii będących przedmiotem wspólnych działań oraz wspólnych stanowisk (art. 13 TUE);

RE to główna in­stytucja polit. UE → RE nie tylko nadaje ogólny kierunek polit, kierunku UE, ale i załatwia sprawy, których nie dało się rozwiązać na poziomie Rady → spełnia funkcje przyspieszania i pogłębiania integra­cji;

Parlament Europejski

wcześniej: Zgromadzenie Ogól­ne EWWiS, EWG i EWEA → 1965 r. połączone w jedno Zgromadzenie;

od początku samo siebie nazywało Parlamentem Europejskim → oficjalnie dopiero w JAE;

początkowo rola kontroli Wysokiej Władzy, a od wejścia TWE i TEWEA stopniowo zwiększały się jego kompetencje, skład i procedury;

podstawa prawna: TWE (art. 189-201) i TEWEA (art. 107-114) oraz Regulamin PE;

siedziba – Strasburg (sesje plenarne), ale sesje też w Brukseli (tam też komisje), a SG w Luksemburgu;

I. Skład

art. 89 i 190 TWE i art. 107 TEWEA → wybrani w bezpośrednich wyborach powszechnych przedstawiciele narodów;

ponadnarodowy charakter – reprezentują społeczeństwo, a nie parlamenty państw oraz nawet gdy jakieś państwo wyłączone z poszczególnych działań, oni biorą udział w obradach;

podstawa prawna wyborów → akt wyborach bezpośrednich z 20.9.1976 r.;

art. 190 TWE i art. 108 TEWEA tworzą obowiązek PE do przygotowania projektu bezpośrednich wyborów powszechnych zgodnie z jednolitą procedurą we wszystkich państwach albo zgodnie z zasadami wspólnymi dla wszystkich państw → nie utworzone, więc wybory przebiegają zgodnie z procedurą krajową, przy założeniu że muszą mieć charakter proporcjonalny;

mandat:

5 lat + możliwość dowolnych reelekcji;

koniec wraz z końcem kadencji, rezygnacją lub śmiercią deputowanego;

o ważności mandatu rozstrzyga w trybie weryfikacji PE;

mandat wolny (art. 4 AWB);

zakaz łączenia:

członek rządu;

członek innej instytucji wspólnotowej;

...