WPR.doc

13

Tematyka pytań na egzamin z Polityki Rolnej UE

1) Przesłanki utworzenia WPR.

- przesłanki utworzenia WPR – wspólna polityka rolna

- nadzieja w dobrobyt gospodarczy i społeczny

- Belgia, Holandia, RFN, Francja – straty w rolnictwie

- wyżywienie w okresie powojennym, jedna z trosk gospodarczych i społecznych

- różnice w poziomie cen żywności

- niskie wyposażenie rolnictwa w maszyny i urządzenia

- wysokie zasoby siły roboczej

- niska produktywność podstawowych czynników

- stopień samowystarczalności żywnościowej wspólnot w granicach 85%

- EWG (Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Belgia)

- stabilizacja rynku produktów rolnych ; równoważenie podaży i popytu

- upewnienie ciągłości uwzględnia dostępność zasobów

- umożliwienie konsumentom zakupu żywności po rozsądnych cenach

- podnoszenie produktywności rolnictwa przez wspieranie popytu technicznego, racjonalizacji podaży i optymalizacja stosowania wyników produkcji

- odpowiedni poziom dochodów rolnych

- wytworzenie wspólnej organizacji i rynku produktów rolnych

- jednolita polityka cenowa

- utworzenie wspólnych funduszy finansowania rolnictwa

- 1958 r. Konferencja Rolna EG w Stresa (Włochy)

2) Podstawowe cele Wspólnej Polityki Rolnej określone w Traktacie Rzymskim.

- podniesienie produktywności rolnictwa poprzez wprowadzenie postępu technicznego,

- racjonalny rozwój produkcji rolniczej i optymalizację stosowanych czynników produkcji (ziemi, kapitału, a przede wszystkim pracy ludzkiej), 

- zapewnienie ludności rolniczej godziwych warunków życia, głównie przez zwiększanie dochodów osób pracujących w rolnictwie, 

- stabilizacja rynków produktów rolnych (np. zbóż, cukru, mleka, mięsa), 

- zagwarantowanie odpowiedniego zaopatrzenia ludności w artykuły żywnościowe,

- umożliwienie konsumentom kupna produktów rolnych po rozsądnych cenach

3) Główne zasady WPR.

Zasada jedności rynku – oznacza swobodny przepływ towarów, jednakowe ceny skupu głównych produktów rolnych, jednolitą zasadę regulacji rynku rolnego, wspólne reguły handlu z krajami trzecimi;

Zasada preferencji Wspólnoty – oznacza pierwszeństwo zbytu produktów rolnych państw członkowskich i rozbudowany system ochrony przed importem;

Zasada solidarności finansowej – polega na wspólnym ponoszeniu kosztów WPR przez wszystkie państwa członkowskie, bez względu na terytorialny i rzeczowy aspekt wykorzystania środków;

Zasada współodpowiedzialności producentów – oznacza, że we Wspólnocie zostały przyjęte maksymalne progi produkcyjne, dla których cena została zagwarantowana, natomiast skutki ich przekroczenia w postaci obniżki cen są przenoszone na producentów.

4) Zasada jednolitości rynku

Przepływ towarów rolnych między państwami członkowskimi, wspólne ceny i jednolite regulacje funkcjonowania rynku (ochrona przed konkurencją), jednakowe reguły handlu z krajami trzecimi i wspólne przepisy sanitarne.

5) Zasada preferencji produkcji rolnej krajów Wspólnoty

Przyznaje priorytet w zaopatrzeniu rynku wewnętrznego w produkty rolne, wytwarzanie na terenie krajów chroniąc jednoznacznie rynki zewnętrzne przed tańszymi produktami z importu.

6) Zasada solidarności finansowej              

Zobowiązuje wszystkie kraje członkowskie do solidarnego uczestnictwa w kosztach funkcji wspólnego rynku produktów rolnych – w praktyce zdarza się, że kraje ważniejsze o relatywnie niewielkim znaczeniu rolnictwa finansuje WPR w krajach biedniejszych  oraz tych gdzie rolnictwo ma większe znaczenie gospodarcze i społeczne.

7) Istota polityki rynkowo-cenowej i strukturalnej WPR (wykształcenie się I i II Filara WPR)

Politykę rolną EWG dzieli się na politykę rynkowo-cenową (I filar – wewnętrzna i zewnętrzna) oraz strukturalną (II filar). W praktyce polityka rynkowo-cenowa zdominowała WPR, a opiera się ona na 2 podst. zakresach działań: - jednolitym systemie podtrzymywania rynku: interwencje na rynku rolnym na szczeblu wspólnotowym i obligatoryjność ich stosowania oraz finansowanie interwencjonizmu przez budżet Wspólnoty; - wspólnej i jednolitej organizacji rynków poszcz. produktów rolnych: tworzenie organizacji rynków branżowych, a rynek rolny EWG zaczął działać w oparciu o różnorodny dla każdej branży system regulowania obrotu rolnego. Instrumenty regulowania rynków: interwencja zewn. i wewn. (zboże, cukier, mleko, mięso), cła i restrykcje handlowe wobec krajów trzecich (jaja, drób, kwiaty, wino, pewne owoce i warzywa). I filar finansowany jest przez Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji. Polityka strukturalna - działania zmierzające do poprawy jakości życia ludności terenów wiejskich, np. wspieranie ochrony środowiska naturalnego i  lokalnych zasobów kulturowych, różnicowanie produkcji, wspieranie gospodarstw rodzinnych, utworzenie sprawnych i nowoczesnych gospodarstw, wzrost produktywności kapitału i pracy, PROW. Finansowany przez Europejski Fundusz Rolniczy Obszarów Wiejskich. Dwutorowy przebieg polityki rolnej trwał do roku 1990 i sprawił, że stopień realizacji założonych celów okazał się bardzo różny: - sukcesem zakończył się postulat wzrostu produktywności i samowystarczalności żywnościowej; - negatywne skutki: wyst. nadwyżek produkcyjnych, stagnacja i wzrost zróżnicowania dochodów, nadmierna intensyfikacja i zagrożenia środowiska naturalnego.

8) Istota polityki strukturalnej w ramach WPR (wykształcenie się II Filara WPR)

9) Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa (FEOGA) – okres funkcjonowania, na jakie dzielił się sekcje?

Utworzony w 1962 roku w celu finansowania WPR. Środki FEOGA pochodzą z: budżetu UE; opłat nakładanych na importowane produkty rolne pochodzące spoza obszaru Wspólnoty; opłat wnoszonych przez rolników uprawiających buraki cukrowe i właścicieli cukrowni, jeśli chcą pozbyć się nadwyżek; innych opłat istniejących w ramach regulacji na poszczególnych rynkach rolnych. Dzieli się na sekcje :

Sekcja Gwarancji wspiera działania interwencyjne na rynkach rolnych. Prowadzi skup interwencyjny produktów rolnych, dotuje prywatne magazynowanie. Dopłaca do eksportu, jeżeli towary w Unii Europejskiej są droższe niż na rynkach światowych. Sekcja przeznacza swoje środki również na wydatki związane z zalesianiem, ochroną środowiska tradycyjnego zachowaniem naturalnego tradycyjnego środowiska wiejskiego. Pomaga rolnikom, którzy chcą przejść na wcześniejszą emeryturę. Prowadzi akcje pomocy żywnościowej dla krajów rozwijających się.

Sekcja Orientacji zajmuje się modernizacją rolnictwa UE. Sekcja podejmuje działania, które zmierzają do ulepszenia infrastruktury na wsi, unowocześnienia gospodarstw wiejskich. Zajmuje się tworzeniem nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich poza rolnictwem, finansuje rozwój transportu lokalnego.

10) Opłata wyrównawcza

Opłaty wyrównawcze stanowią różnicę między ustaloną wewnętrznie wyższą ceną progową towaru krajowego a niższą ceną światową towaru importowanego. Celem jest podniesienie ceny towaru importowanego do poziomu ceny towaru krajowego w celu zrównania ich konkurencyjności. Są zmienne - zależą od wahań cen na rynku międzynarodowym towarów importowanych. Gdy ceny obniżają się, opłaty wyrównawcze rosną. Tt = cena progu – cena światowa

11) Schematycznie drogi redystrybucji dochodu na rzecz rolnictwa w wyniku realizacji polityki rynkowo-cenowej przed reformą Mac Sharry’ego

zawsze przez rynek, co powodowało deformacje cenowo-kosztowe: 1. Bezpośrednie zakupy żywności na rynku: konsument – rynek – rolnik (konsumenci dotują rolników, gdyż kupują na rynku droższe produkty żywnościowe). 2. Wpływające do budżetu EWG środki z tytułu ceł i innych opłat na granicy oraz VAT: konsument – budżet – rynek – rolnik (konsumenci dotują rolników nabywając towary obciążone cłami i VAT, a rolnicy są głównymi biorcami środków z budżetu za sprawą interwencji). 3. Wpływające do budżetu EWG środki z obow. wpłat państw członkowskich: podatnik – budżet – rynek – rolnik (obywatele Wspólnoty wspomagają rolnictwo jako podatnicy zasilając budżety krajowe, z których część środków trafia do budżetu Wspólnoty, a stąd do rolników przez interwencje).

12) Reforma Mac Sharry’ego – istota, okres implementacji (wdrożenia).

Weszła w życie w lipcu 1992 roku.

- nowy program reformy nie naruszał 3 głównych zasad WPR, a jego celem była poprawa konkurencyjności i efektywności poprzez zmniejszenie interwencjonizmu cenowego, bezpośrednie rekompensaty, wyłączenie z produkcji części ziem;

- plan obejmował: zboża, oleiste, białkowe, chów bydła mięsnego, chów owiec, skrobię ziemniaczaną, tytoń i chmiel;

- wprowadzenie systemu bezpośrednio wypłacanych bezwarunkowych rekompensat dla tzw. producentów małych (do 92 ton zboża; gdyby produkujący więcej chcieli otrzymać rekompensatę musieliby wyłączyć z uprawy 15 % dot. powierzchni); wysokość płatności zależała od rodzaju produkcji w oparciu o kryterium plonu, areału, upraw i pogłowia zwierząt w okresie bazowym; skutki dopłat kompensacyjnych: mniejsza zależność między wsparciem rolnictwa a wielkością produkcji, niższe ceny prod. rolnych, wzrost możliwości ex, wzrost ilości i wagi decyzji podejmowanych przez rolników na skutek informacji rynkowych, wpływ na decyzje produkcyjne (inwestycje poprodukcyjne, ograniczenie kosztów korzystania z kredytów, większe zdolności kredytowe, ograniczenie ryzyka produkcji i mniejsze skłonności do ryzyka);

- na obniżce cen zboża (w 3 lata o ok. 35 %) skorzystali producenci wieprzowiny, drobiu i wołowiny w przypadku intensywnych systemów chowu, a nie skorzystali pozostali producenci wołowiny;

- programy towarzyszące (obecnie II filar WPR): ochrony środowiska i kształtowania krajobrazu, zalesień części użytków rolnych, poprawy struktury rolnictwa przez system wcześniejszych emerytur dla rolników;

- II etap reformy WPR: poprawa konkurencyjności, prod. rolna zorientowana na rynek, kompleksowa polityka rolna, wzrost potencjału ekologicznego, rola rolnictwa w ochronie krajobrazu, większa konieczność uzyskiwania dochodu z dział. pozarolniczej, wskaźnik wyłączenia gruntu z uprawy spadł z 15 % do 10 %, obniżka cen na rynku mięsa z utrzymaniem wsparcia.

13) Runda Urugwajska GATT a WPR

Zgodnie z postanowieniami porozumienia końcowego Rundy Urugwajskiej Układu Ogólnego w sprawie Ceł i Handlu (GATT) z 1993 r. Wspólnota przyjęła na siebie szereg zobowiązań dotyczących liberalizacji handlu artykułami rolno-spożywczymi. Do najważniejszych należały: obniżenie stawek celnych, zastąpienie wszystkich środków ochrony zewnętrznej cłami (np. opłat wyrównawczych, zakazów importu), nie podnoszenie ceł powyżej istniejącego poziomu, zmniejszenie nakładów na subsydiowanie eksportu, zmniejszenie ogólnej kwoty wewnętrznej pomocy rynkowej dla rolnictwa (nie dotyczy to ustanowionych w ramach reformy WPR rekompensat), redukcja bezpośredniego wsparcia wewnętrznego (dopłat do cen, do środków produkcji).

14) Co oznaczają pojęcia: „amber box”, „blue box”, green box” ich istota dla reform WPR

Subsydia rolne dzielą się na 3 kategorie: amber box (wspieranie produkcji i cen, zakłócające handel), blue box (mniej zakłócające handel, np. dopłaty do areału i ograniczenia produkcji), green box (nie zakłócające handel, np. fundusze na rzecz ochrony środowiska).

15) Schematycznie (dodatkowe) drogi redystrybucji dochodu na rzecz rolnictwa po  reformie Mac Sharry’ego

do wcześniejszych modeli redystrybucji dochodu dodano: konsument – budżet – rolnik (konsumenci kupując towary z cłami i VAT dotują rolników w postaci dopłat bezpośrednich), podatnik – budżet – rolnik (obywatele Wspólnoty jako podatnicy zasilają budżety krajowe, z których część trafia do budżetu Wspólnoty jako wpłata obowiązkowa, a stąd do rolników przez system dopłat bezpośrednich) – w obu przypadkach pominięty jest rynek!

16) Dopłaty bezpośrednie

System bezpośrednio wypłacanych bezwarunkowych rekompensat dla tzw. producentów małych (do 92 ton zboża; gdyby produkujący więcej chcieli otrzymać rekompensatę musieliby wyłączyć z uprawy 15 % dot. powierzchni); wysokość płatności zależała od rodzaju produkcji w oparciu o kryterium plonu, areału, upraw i pogłowia zwierząt w okresie bazowym; skutki dopłat kompensacyjnych: mniejsza zależność między wsparciem rolnictwa a wielkością produkcji, niższe ceny prod. rolnych, wzrost możliwości ex, wzrost ilości i wagi decyzji podejmowanych przez rolników na skutek informacji rynkowych, wpływ na decyzje produkcyjne (inwestycje poprodukcyjne, ograniczenie kosztów korzystania z kredytów, większe zdolności kredytowe, ograniczenie ryzyka produkcji i mniejsze skłonności do ryzyka);

17) Cena interwencyjna w UE za 1 tonę zboża: 101,31 EUR

18) Historyczne dopłaty bezpośrednie do 1 tony zboża: średni plon zbóż (4,6 t) x 55 ECU/t (155 przed obniżką cen – 100 po obniżce) = 253 ECU/t

19 )Powierzchnia bazowa uprawy zbóż została dla polskiego rolnictwa: 9 454 671 ha

20) Plon referencyjny zbóż wynegocjowany dla polskiego rolnictwa: 3 t/ha; para kwota = 3 t/ha * 9 454 671 ha

21) W którym roku poziom płatności bezpośrednich dla polskiego rolnictwa osiągnie poziom...