Następstwo procesowe w ogólnym postępowaniu administracyjnym
Sukcesja prawa (następstwo prawne) w prawie administracyjnym
I Ustrojowym:
1) następstwo prawne określa się tu mianem funkcjonalnego,
2) dotyczy podmiotów administracji publicznej,
3) przedmiot następstwa funkcjonalnego – kompetencje organu administracji publicznej,
4) następstwo to może wynikać m.in.:
a) z ustawowego przekazania kompetencji innemu organowi,
b) z wyłączenia organu (25 kpa),
c) z powierzenia działań,
d) ze zmian w strukturze administracji publicznej,
5) następstwo funkcjonalne w wymiarze procesowym: powoduje przejście uprawnień do prowadzenia postępowania na „następcę” organu dotychczas właściwego.
II Materialnym:
1) następstwo prawne jest tu niedopuszczalne (jest to zasada ogólna),
2) zasadniczo wyjątki od tej zasady dotyczą tzw. stosunków administracyjnoprawnych rzeczowych,
3) stosunek administracyjnoprawny rzeczowy:
a) to stosunek dotyczący podmiotu zewnętrznego w stosunku do administracji,
b) nawiązany w celu uregulowania pozycji rzeczy,
c) która znajduje się we władaniu tego podmiotu,
d) przechodzi na każdoczesny podmiot, władający określoną rzeczą.
III Procesowym:
1) dotyczy sytuacji, w której na miejsce strony postępowania administracyjnego wchodzi inna osoba, a pierwotna strona „występuje” z postępowania,
2) wejście do postępowania musi być dokonane w miejsce strony,
3) następstwo procesowe nie ma miejsca, o ile przepisy ustawy wyraźnie tego nie przesądzają,
4) może być rezultatem następstwa prawnego:
a) wskutek śmierci osoby fizycznej lub likwidacji osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej będącej stroną postępowania (succesio mortis),
b) wskutek czynności prawnej dotyczącej przedmiotu postępowania (succesio inter vivos),
5) może mieć charakter:
a) ogólny – ma miejsce wtedy, gdy następca prawny strony, w wyniku przejścia na niego ogółu praw i obowiązków zmarłego (lub zlikwidowanej osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej), nabywa legitymację do wejścia na miejsce strony we wszystkich toczących się w chwili otwarcia następstwa prawnego procesach. Może powstać tylko mortis causa,
b) szczególny – może powstać zarówno mortis causa jak i inter vivos,
6) następca procesowy wchodzi w miejsce strony w stosunku procesowym, a co za tym idzie w stosunku materialnoprawnym istniejącym lub ukształtowanym w wyniku procesu,
7) regulacja prawna następstwa procesowego w ogólnym postępowaniu administracyjnym – art. 30 § 4 kpa (norma ta ma charakter procesowy i reguluje tylko dalszy tok postępowania),
8) W ogólnym postępowaniu administracyjnym następstwo procesowe ma charakter wyjątkowy i jest dopuszczalne w przypadku zaistnienia łącznie 3 przesłanek:
a) rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania – 1) chodzi o sprawę indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej, 2) prawa zbywalne (przenośne, przenoszalne) – mogą być przeniesione przez osobę uprawnioną na inną osobę, z tym że cecha zbywalności co do zasady nie zależy od woli tych osób, ale decyduje o tym treść normy prawnej albo szczególne właściwości prawa, 3) prawa dziedziczne – to prawa przechodzące na spadkobierców (spadkobiercę) zmarłego (chodzi o prawa o charakterze cywilnym),
b) nastąpienie zdarzenia w postaci „zbycia praw” lub „śmierci strony” – elementy te należą do ogólnej kategorii zdarzeń prawnych (faktów prawnych). Są okolicznościami, które rodzą skutki prawne w postaci powstania, zmiany lub wygaśnięcia praw i obowiązków. „Zbycie praw” to działanie podmiotu (podmiotów) prawa polegające na wykonaniu określonej czynności, ściślej ujmując czynności prawnej; zbycia praw może dokonać każdy podmiot będący stroną. „Śmierć strony” – stwarza okoliczność niezależną od zachowania się podmiotu prawa; dotyczy wyłącznie strony będącej osobą fizyczną,
c) zdarzenie wypełniające przesłankę drugą nastąpiło w określonych granicach czasowych, tj. „w toku postępowania” – tok postępowania rozpoczyna się z dniem wszczęcia postępowania; dla postępowania uruchamianego na żądanie strony datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej; natomiast za datę wszczęcia postępowania administracyjnego uważa się dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. Moment zakończenia postępowania wyznacza najdalej data doręczenia decyzji ostatecznej – z tą chwilą ustaje tok postępowania,
9) [Forma następstwa procesowego] Łączne ziszczenie się powyższych przesłanek powoduje skutek w postaci wstąpienia na miejsce dotychczasowej strony jej następców. Wstąpienie do postępowania następców prawnych zmarłej strony następuje z mocy prawa (organ powinien zawiadomić następców prawnych o prowadzonym postępowaniu i treści art. 30 § 4),
10) [skutki następstwa procesowego] Przy skutkach procesowych wyróżnia się 3 podstawowe grupy:
I – wiąże się ze zmianą podmiotu stosunku procesowego – od momentu, w którym zaistnieje następstwo procesowe stroną postępowania jest osoba następcy i staje się uprawniona do wykonywania praw i obowiązków dotychczasowej strony;
II – dotyczy czynności procesowych strony i organu prowadzącego postępowanie – prawonabywca wstępuje do postępowania w tym stadium, w jakim postępowanie znajduje się w chwili jego zgłoszenia. Czynności proceduralne władzy wobec poprzednika są ważne i nie ma racji do powtarzania ich wobec prawnych następców. Do podejmowania dalszych czynności procesowych uprawniony będzie tylko następca;
III – dotyczy biegu postępowania – zbycie praw nie tamuje biegu postępowania, natomiast śmierć strony powoduje obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego (art. 97 § 1).
Współuczestnictwo w postępowaniu administracyjnym:
1) materialne:
a) wielość stron w jednej sprawie, gdy w postępowaniu jest rozstrzygana sprawa administracyjna tożsama pod względem przedmiotowym,
b) a jej rozstrzygnięcie ukształtuje sytuację prawną kilku podmiotów,
c) śmierć strony wstrzymuje bieg procesu (obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego).
2) formalne (art. 62):
a) wielość stron, w przypadku połączenia w jednym postępowaniu kilku spraw administracyjnych, w których: prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego i z tej samej podstawy prawnej oraz właściwy jest ten sam organ,
b) istota – połączenie do prowadzenia w jednym postępowaniu administracyjnym odrębnych spraw administracyjnych, które łączy tylko tożsamość zewnętrzna,
c) śmierć strony nie wpływa na bieg postępowania w pozostałych sprawach; wstrzymaniu ulega jedynie postępowanie w jej sprawie.
ariel315