Jan Jakub Roseau 1712-1778 najważniejsze dzieła: Rozprawa o
nowej muzyce, rozprawa o naukach i sztukach, rozprawa o
pochodzeniu i podstawach nierówności między ludźmi, o umowie
społecznej, Emil- czyli o wychowaniu. Poglądy: 1) Paradoksy
cywilizacji wg Roseau. Człowiek jako jednostka z natury jest dobry.
Ludzie jako społeczeństwo, jako zbiorowość są źli. Roseau
przeciwstawia pojedynczego człowieka społeczeństwu. Wychodzi
on od idei pierwotnego stanu natury. Człowiek żyjący w pierwotnym
stanie natury pozbawiony był wszelkich relacji z innymi ludźmi.
Pozostawał w relacji do samego siebie i funkcjonował zgodnie z
tym co podpowiadał im instynkt samo wychowawczy. Człowiek
w takim stanie nie mógł pozostać bo człowiek jest częścią
społeczeństwa i musi włączyć się w proces uspołecznienia.
Życie w grupie domaga się reguł życia
społecznego. Cywilizacja jaką wytworzył czł zaspokaja pewne
potrzeby czł, ale nie czyni go szczęśliwym. Ludzie są zależni od
innych ludzi, to właśnie społeczeństwo czyni człowieka złym.
Apoteoza natury Roseau obarcza postęp i cywilizację za istnienie
zła. Wszystko jest dobre gdy wychodzi z rąk Boga. Natomiast
wszystko wybacza się w w rękach człowieka. Roseau postulował
za odrzuceniem cywilizacji. Czł. Powinien postępować w zgodzie
z naturą, czyli zgodnie ze sobą samym. W głosie serca powinien
szukać szczerości, autentyczności, dobra i zgodnie z tym głosem
postępować. Przeciwstawia on naturę kulturze. Kultura
zdominowana jest przez konwencje, normy, reguły oraz
szablony. Należy to odrzucić i inspirować się bezpośrednio naturą.
Emmanuel Mounier- żył w latach 1905-45 dzieła: Rewolucja
personalistyczna i wspólnotowa, Od własności kapitalistycznej
do wł. ludzkiej, Manifest w służbie personalizmu, Traktat o
charakterze, Co to jest personalizmPoglądy: 1. Filozofia M. a myśl
chrześc.- M. stoi na stanowisku personalizmu chrześc. Każda os.
jest stworzona na obraz i podobieństwo Boże. W Ks. Rodz.
czytamy, że Bóg zachęca czł. by był gosp. Ziemi. Nie oznacza
to bezwzgl. władzy nad Ziemią. Czł został powołany do
wspólnoty z: Bogiem, drugim czł., całym wszechświatem.
2Koncepcja osoby- wg M. nie ma ścisłej i jednoznacznej definicji
osoby. Os.jest pewną wartością, którą należy dopiero stworzyć.
Podstaw. cechą os. jest wolność. Wolność ta jest zorientowana
na jakiś cel. Czł. został moralnie i duchowo powołany do czegoś.
Os. realizuje się kiedy się otwiera na innego człowieka i na samego
Boga. Czł. jest powołany do wspólnoty. Wspólnota i osoba są
nierozdzielne.3Cywilizacja mieszczańska a personalizm- M.
jest krytykiem cywilizacji,którą nazwał mieszcz. Jedną z jej cech
jest formalizm rytualny a więc życie oparte na pewnym określonym
i powszechnie akceptowanym schemacie. Czł. natomiast powołany
jest do życia w twórczej wolności. Os. buduje wspólnotę poprzez
działanie, zmaganie się z przeciwnościami losu, os. nie może być
bierna, tj. człowiek zanurzony w cywilizacji mieszcz.
Personalizm i komunikacja- M. wzywa do personalizacji życia.
Pers. ma dot. całego społ. opartego na równości i sprawiedliwości.
W życiu społ. funkcjonują 2 typy: 1) typ Narcyza- to czł. skupiony
na ego, bez interakcji społ., 2) typ Herkulesa- to czł. nastawiony na
sukces i szukający uznania. Człowiek natomiast jest przede wszystkim
osobą. Życie osobowe ma być życiem autentyce. Czł. powinien wyzwolić
się z alienacji i koszmarów życia Narcyza czy Herkulesa. Pers. to system
wartości. Wymaga on wierności tym wartościom. Czł. jest powołany do
komunikacji z innymi ludźmi.
Henri Bergson1859-1941 Dzieła: „O bezpośrednich danych świadomości”
„Materia i pamięć”, „ Ewolucja twórcza”,” 2 źródła moralności i religii”,
Wstęp do metafizyki Poglądy: 1)Trwanie- Bergson doszedł do przekonania
że trwanie stanowi podstawowe jedności bytu. Podkreślał że pomieszanie
trwania z rozciągłością, następstwa z równoczesnością i jakości z ilością
stanowi największe nieporozumienie w dyskusjach filozoficznych. Zdaniem
B. czyste trwanie można uobecnić i zrozumieć tylko w poznaniu
bezpośrednim tzn. intuicji nie w poznaniu intelektualnym. Są 2 źródła
poznania: intelektualne i intuicja.
Stanowisko wobec intelektu
B. pisał że inteligencja i intuicja stanowią 2 różne funkcje które
współdziałają w akcie myślenia. Uważał że intelekt stanowi swego
rodz aparat kontrolny dla intuicji. Najważniejsze przejawy
deformacji do których prowadzi poznanie intelektualne są następujące:
a) unieruchomienie tego co zmienne i ruchome b) rozkład rzeczy
złożonych na części c) uproszczenie wszystkich rzeczy których
intelekt nie jest w stanie objąć d) ujmowanie ilościowe zjawisk z
pominięciem różnic jakościowych e)mechanizowanie zjawisk
f) realitiwizowanie rzeczy
Znaczenie intuicji.Wg B. nie inteligencja ale intuicja odkrywa naturę
rzeczywistości i dzięki temu możliwe jest poznanie istoty rzeczy.
Intuicja jest zdolnością bezpośredniego i całościowego ujmowania
rzeczywistości w jej zmienności i dynamizmie. Poznanie intuicyjne
jest jak osobista znajomość człowieka. Natomiast intelektualna jak
znajomość człowieka ze słyszenia.
Jaźń głęboka i powierzchowna przedmiotem intuicji staje się przede
wszystkim rzeczywistość wewnętrzna życia Ja. A zatem życia ducha.
W świadomości człowieka jest strumień którego nie da się rozłożyć na
pojedyncze składniki. Tę wewnętrzną rzeczywistość B. nazywa jaźnią
głęboką . To co narzuca nam świat zewnętrzny jaźnią powierzchowną.
Wolność przez wolność B. rozumiał afirmację jaźni głębokiej. A więc
kierowanie się w postępowaniu uczuciami i myślami wypływającymi z
Ja wewnętrznego. Jeżeli moje działania wypływają tylko z mojej jaźni
głębokiej i jeżeli nic ani nikt nimi nie rządzi jestem wolny.
2 Źródła etyki B. rozróżniał społ zamknięte i otwarte. Zam kieruje się
czynami jednostki za pomocą nakazów moralnych i norm obyczajowych
które stanowią część jej moralności jest to społ w którym panuje autorytet,
hierarchia i stałość. Moralność panująca w tym systemie nazywał
moralnością statyczną ponieważ jej zad jest utrzymanie istnienia społ.
Otwarte panuje moralność dynamiczna która nie powstaje z nakazów ale
z twórczej wolności jednostki.
Funkcja religii B. rozróżnia religię statyczną którą można utożsamiać
z różnorakimi reakcjami obronnymi a) przed siłami dezintegrującymi
społ, które tworzy system zakazów i nakazów religijnych. b) przed
myślą o nieuchronnej śmierci która wytwarza idee życia pośmiertnego.
C)przed lękiem dot przyszłości. Religia dynamiczna przekracza te
problemy doraźne człowieka. Czł dzięki niej zmierza do Boga i
może osiągnąć nadprzyrodzoność. Religia dynamiczna ma charakter mistyczny.
Kartezjusz- Rene Descarte 1596-1650 dziela:rozprawa o metodzie,
medytacje o 1 filozofii,namietnosci duszy,zasady filozofii
Poglady1) poszukiwanie wiedzy pewnej pkt-em wyjścia dla
Kartezjusza jest przekonanie o tym ze rozsadek jest równo
rozdzielony pomiędzy wszystkich ludzi. Poznanie w rozumieniu
Kartezjusza ma charakter egalitarny. Kartezj. odrzuca propozycje
filozof bo jest ich wiele i wchodzą ze sobą w konflikt. należny szukać
wiedzy pewnej. poznanie zmysłowe tez nie prowadzi do wiedzy pewnej.
Kartezjusz przyjął tzw. sceptycyzm metodyczny był on dla niego pkt
wyjścia.Samo wątpienie jest zatem pewne i świadczy o tym ze ten
kto wątpi zarazem myśli w ten sposób Kartezjusz dochodzi o
sformułowania swej formuły która jest dla niego pierwsza i
najważniejsza zasada filozof "myślę wiec jestem"To co jest bezpos.
dostępne umysłowi jest jego własna czynność do myślenia. Powiadał
Kartezjusz:myśl istnieje. myślenie zatem jest potwierdzeniem bytu i
świadectwem istnienia podmiotu. Ja myślę a wiec ja istnieje.
Jeśli istnieje myśl istnieje tez podmiot poznanie czyli jazn .Zatem
w procesie poznawania wiadomość zdolna jest osiągnąć wiedzę
pewna bez odwoływania się do czynników zew. zadaniem filozofii
jest dotarciem do takiej wiedzy i przedstawienie jej w sposób
uporządkowany. Fundament tej wiedzy tkwi w podmiocie jako
treść świadomości 2 idea doskonałości- jaźń obdarzana jest
idea doskonałości i wg Kartezjusza musi istnieć istota doskonalą
będąca twórca niedoskonalej jaźni. W ten sposób wprowadza on
pojecie Boga .Idea doskonałości została w jaźni wytworzona przez
boga . bóg jest istota doskonała nie można człowieka wprowadzić
w błąd 3 metoda- Kartezjusz powiadał ze należny szukać metody
dochodzenia do prawdy metoda ta powinna być niezawodna.
Miarą niezawodności jest jasność i wyraźność. Są to cechy
matematyki, dlatego na tej nauce powinna być wzorowana
metoda dochodzenia do prawdy. Podstawą myślenia dla
Kartezjusza jest metoda analityczna na analizie arytmetycznej.
Matematyka przedstawia relacje liczbowe i pozostałe nauki
powinny rozważać stosunki liczbowe bo liczbowo dają się ując
przestrzeń ruch. Kartezjusz podał 4 reguły myślenia :
1)nie przyjmować prawdziwości żadnej rzeczy dopóki nie
pozna się jej jasno i wyraźnie aż nie będzie można poddać
jej wątpliwości 2)każdy problem należny podzielić na tyle
części na ile jest to potrzebne do lepszego poznania 3) droga
myślenia powinna wieść od przedmiotowy najprostszych do
poznania by stopniowo dochodzić do problemów bardziej złożonych
4)zawsze należny dokonywać wyszczególnień dokładnych i
przeglądów powszechnych aby mieć pewność, że niczego się
nie pominęło.Teorie poznania - źródłem poznania jest rozum.
poznanie rozumowe ma charakter intuicyjny oraz dedukcyjny.
poznanie intuicyjne odgrywa najważniejsza role jest bezposred.
dosw. tego co jasne i wyraźne . istnieja 3 rodzaje przedst.
pojęciowych :- idee wrodzone ( niezależne od świata zew)-
idee nabyte (pochodza z dos.)- idee utworzone ( przez nas
samych które konstruujemy na post idei wrodzonych i nabytch)
anka12200